AB’den yasadışı göçle mücadelede yeni adım: Geri dönüş yönetmeliği kabul edildi
Avrupa Birliği, yasadışı göçle mücadeleyi güçlendirmeyi amaçlayan yeni Geri Dönüş Yönetmeliği üzerinde uzlaştı. Yeni düzenleme, sınır dışı kararlarının tüm AB genelinde tanınmasını, geri dönüş süreçlerinin hızlandırılmasını ve AB dışındaki ülkelerde geri dönüş merkezleri kurulabilmesinin önünü açıyor.
AB’den yasadışı göçle mücadelede yeni adım: Geri dönüş yönetmeliği kabul edildi
Avrupa Birliği, yasadışı göçle mücadeleyi güçlendirmeyi amaçlayan yeni Geri Dönüş Yönetmeliği üzerinde uzlaştı. Yeni düzenleme, sınır dışı kararlarının tüm AB genelinde tanınmasını, geri dönüş süreçlerinin hızlandırılmasını ve AB dışındaki ülkelerde geri dönüş merkezleri kurulabilmesinin önünü açıyor. İnsan hakları kuruluşları ise düzenlemenin temel haklar açısından ciddi riskler taşıdığı uyarısında bulunuyor.
Avrupa Birliği, son yıllarda giderek büyüyen düzensiz göç sorununa karşı yeni ve daha sert tedbirler içeren Geri Dönüş Yönetmeliği'ni kabul etti. Avrupa Parlamentosu, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Birliği Konseyi arasında varılan siyasi uzlaşmayla şekillenen yeni düzenleme, AB sınırları içerisinde yasadışı olarak bulunan üçüncü ülke vatandaşlarının sınır dışı edilmesine ilişkin kuralları birlik genelinde uyumlu hale getirmeyi hedefliyor.
Yeni yönetmelik, iki yıl önce kabul edilen Göç ve İltica Paktı'nın önemli tamamlayıcı unsurlarından biri olarak görülüyor. Avrupa Komisyonu, mevcut sistemde sınır dışı kararlarının uygulanma oranının düşük kaldığını, üye ülkeler arasında farklı uygulamalar bulunduğunu ve bu durumun düzensiz göçle mücadeleyi zorlaştırdığını savunuyor.
AB GENELİNDE ORTAK KURALLAR UYGULANACAK
Yeni düzenleme, Avrupa Birliği'nde yasal oturum hakkı bulunmayan tüm üçüncü ülke vatandaşlarını kapsıyor. Buna göre turist, öğrenci veya kısa süreli vize ile Avrupa'ya giriş yaptıktan sonra izin süresini aşanlar, çalışma izni olmadan çalışanlar ya da iltica başvurusu reddedilmesine rağmen ülkede kalmaya devam eden kişiler yasadışı ikamet eden yabancılar kapsamında değerlendirilecek.
Avrupa Komisyonu yetkilileri, düzenlemenin temel amacının farklı ulusal uygulamalar yerine tüm AB ülkelerinde geçerli olacak ortak bir geri dönüş sistemi oluşturmak olduğunu belirtiyor. Böylece bir üye ülkede alınan sınır dışı kararının diğer ülkelerde de geçerli olması sağlanacak.
SINIR DIŞI KARARLARI AB VERİ TABANINA KAYDEDİLECEK
Yönetmeliğin dikkat çeken maddelerinden biri de sınır dışı kararlarının merkezi bir Avrupa veri sistemine kaydedilecek olması. Bu uygulama sayesinde bir ülkeden sınır dışı edilen kişinin başka bir AB ülkesine geçerek yeniden oturum elde etmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
AB yetkililerine göre mevcut sistemde farklı ülkelerde alınan kararların yeterince paylaşılmaması, düzensiz göçmenlerin Avrupa içerisinde hareket etmelerine imkan tanıyabiliyor. Yeni veri paylaşım sistemiyle bu boşluğun kapatılması hedefleniyor.
İŞBİRLİĞİ YAPMAYANLARA YAPTIRIM GELİYOR
Yeni düzenleme kapsamında sınır dışı sürecindeki kişilere yetkililerle işbirliği yapma zorunluluğu getiriliyor. Kimlik tespiti, seyahat belgelerinin temini veya geri dönüş sürecinin yürütülmesi aşamalarında işbirliği yapmayan kişiler hakkında para cezaları uygulanabilecek.
Bazı durumlarda ise geri dönüş sürecinin engellenmesi halinde gözaltı tedbirleri devreye sokulabilecek. Avrupa Komisyonu, bu uygulamanın geri dönüş kararlarının etkin şekilde uygulanabilmesi için gerekli olduğunu savunuyor.
AB DIŞINDA GERİ DÖNÜŞ MERKEZLERİ KURULABİLECEK
Yönetmeliğin en fazla tartışma yaratan bölümü ise Avrupa Birliği dışındaki ülkelerde geri dönüş merkezleri kurulmasına imkan tanıyan hükümler oldu.
Son yıllarda Danimarka'nın Ruanda ile yürüttüğü görüşmeler ve İtalya'nın Arnavutluk'ta oluşturduğu göç merkezleri Avrupa'da geniş tartışmalara neden olmuştu. Yeni düzenleme, belirli şartların yerine getirilmesi halinde benzer uygulamaların önünü açabilecek.
Yönetmelik, bu merkezlerin yalnızca insan haklarına saygı gösteren ülkelerde kurulmasını ve bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulmasını şart koşuyor. Ancak insan hakları örgütleri, uygulamada yeterli denetimin sağlanamayabileceği ve bu merkezlerin uzun süreli fiili gözaltı alanlarına dönüşebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
İNSAN HAKLARI KURULUŞLARINDAN TEPKİ
Uluslararası insan hakları kuruluşları ve bazı hukuk çevreleri, geri dönüş merkezleri uygulamasının Avrupa'nın insan hakları standartlarıyla çelişebileceğini savunuyor.
Eleştirmenler, AB sınırları dışında kurulacak merkezlerde bulunan kişilerin hukuki yardım alma, aile bireyleriyle iletişim kurma ve bağımsız yargı mekanizmalarına erişim imkanlarının sınırlanabileceğini belirtiyor. Ayrıca bazı kuruluşlar, bu merkezlerin kamuoyunun ve medyanın denetiminden uzak kalabileceği endişesini dile getiriyor.
İTİRAZ HAKLARINDA YENİ DÜZENLEME
Yönetmelik kapsamında sınır dışı kararlarına karşı yapılacak itiraz süreçlerinde de değişikliğe gidiliyor. Yeni sistemle birlikte bazı durumlarda itirazların kabul edilebilirlik şartları sıkılaştırılıyor ve süreçlerin daha hızlı sonuçlandırılması amaçlanıyor.
Hukuk uzmanları ise hızlandırılmış prosedürlerin yanlış veya eksik değerlendirmelerin düzeltilmesini zorlaştırabileceği görüşünde. İnsan hakları savunucuları, etkili başvuru hakkının Avrupa hukuk sisteminin temel unsurlarından biri olduğunu ve bu hakkın zayıflatılmaması gerektiğini vurguluyor.
ASIL SORUN GERİ KABUL ANLAŞMALARI
Göç politikaları uzmanları, yeni yönetmeliğin teknik açıdan önemli değişiklikler getirmesine rağmen geri dönüş süreçlerindeki temel sorunu tek başına çözemeyeceğini ifade ediyor.
Uzmanlara göre Avrupa Birliği ülkelerinin karşılaştığı en büyük engellerden biri, düzensiz göçmenlerin geldikleri ülkelerin vatandaşlarını geri kabul etme konusunda isteksiz davranması. Birçok ülke, gerekli seyahat belgelerini düzenlemekte gecikirken bazıları ise geri kabul taleplerine sınırlı düzeyde yanıt veriyor.
Bu nedenle uzmanlar, yeni yönetmeliğin başarısının yalnızca AB içindeki düzenlemelere değil, aynı zamanda üçüncü ülkelerle yapılacak geri kabul anlaşmalarına ve diplomatik iş birliğine bağlı olacağını belirtiyor.
GÖÇ TARTIŞMALARI AVRUPA GÜNDEMİNİN MERKEZİNDE
Son yıllarda Avrupa genelinde düzensiz göç, siyasi gündemin en önemli başlıklarından biri haline geldi. Birçok üye ülkede göç karşıtı partilerin yükselişi ve kamuoyundaki güvenlik tartışmaları, Avrupa Birliği kurumları üzerinde daha sıkı göç politikaları geliştirilmesi yönünde baskı oluşturuyor.
AB yetkilileri yeni Geri Dönüş Yönetmeliği'nin hem göç sistemine olan güveni artıracağını hem de iltica hakkına gerçekten ihtiyaç duyan kişilerin korunmasını güçlendireceğini savunurken, insan hakları kuruluşları ise uygulamanın yakından takip edilmesi gerektiğini ve temel hakların korunmasının öncelikli olması gerektiğini vurguluyor.
Halil Uygun
