Fransa’dan tarihi dijital adım: 15 Yaş altına sosyal medya yasağı
Fransa Ulusal Meclisi, gençlerin ruh sağlığını korumak amacıyla 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımını yasaklayan yasayı büyük çoğunlukla kabul etti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un desteklediği düzenleme, Avrupa’da bir ilk olurken, yasa Eylül 2026’da yürürlüğe girmeyi hedefliyor.
Fransa’dan tarihi dijital adım: 15 Yaş altına sosyal medya yasağı
Fransa Ulusal Meclisi, gençlerin ruh sağlığını korumak amacıyla 15 yaşından küçüklerin sosyal medya kullanımını yasaklayan yasayı büyük çoğunlukla kabul etti. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un desteklediği düzenleme, Avrupa’da bir ilk olurken, yasa Eylül 2026’da yürürlüğe girmeyi hedefliyor.
Fransa, çocuk ve gençlerin dijital platformların olumsuz etkilerinden korunması amacıyla önemli bir adım attı. Ulusal Meclis’te yapılan oylamada, 15 yaş altındaki bireylerin sosyal medya kullanımını yasaklayan yasa tasarısı 130 “evet” oyuna karşı 21 “hayır” oyuyla kabul edildi.
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un partisi Rönesans’tan milletvekili Laure Miller tarafından sunulan tasarının, önümüzdeki haftalarda Senato’da görüşülmesi bekleniyor. Senato onayının ardından yasa, hızlandırılmış yasama prosedürü kapsamında 1 Eylül 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
Hangi Platformlar Kapsamda?
Yasa; TikTok, Instagram, Snapchat ve Facebook gibi sosyal medya platformlarını kapsıyor. Wikipedia gibi eğitim ve ansiklopedi niteliğindeki siteler ise yasak kapsamı dışında tutuluyor.
Düzenleme kapsamında sosyal medya şirketlerine, kullanıcıların yaşlarını etkili şekilde doğrulama yükümlülüğü getiriliyor. Yaş sınırına uymayan hesapların ise 31 Aralık 2026’ya kadar devre dışı bırakılması gerekecek. Ayrıca tasarıda, liselerde cep telefonu kullanımına yönelik ek kısıtlamalar da yer alıyor.
Macron: “Çocuklarımızın Beyinleri Satılık Değil”
Yasa, çocukların ekran başında geçirdiği sürenin ruh sağlığı üzerindeki etkilerine dair artan endişeler sonrası gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, düzenlemeye verdiği desteği şu sözlerle dile getirdi: “Çocuklarımızın beyinleri satılık değil. Ne Amerikan platformları ne de Çin algoritmaları için.”
Tasarı, parlamentonun TikTok ve benzeri platformların gençler üzerindeki psikolojik etkilerini inceleyen araştırma komisyonunun raporuna dayanıyor. Fransız sağlık otoritesi ANSES tarafından desteklenen raporlarda, özellikle genç kızlar üzerinde siber zorbalık, şiddet içerikleri ve zihinsel sağlık sorunları gibi risklerin arttığı vurgulanıyor.
Uygulamada Zorluklar ve Eleştiriler
Yasanın başarısı, gizliliğe saygılı ve etkili bir yaş doğrulama sisteminin kurulmasına bağlı olacak. Fransa’da halihazırda 18 yaş altı pornografik içeriklere erişimde benzer sistemler kullanılıyor. Ancak bu yöntemlerin Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ile uyumu tartışma konusu.
Sol muhalefetteki Fransa Boyun Eğmez (LFI) partisi, yasayı “teknolojinin karmaşık sorunlarına aşırı basit bir yanıt” olarak eleştirdi. Dokuz çocuk koruma derneği ise çocukları yasaklamak yerine, platformların sorumluluklarının artırılması gerektiğini savundu.
Avustralya’dan Sonra İkinci Ülke
Fransa, bu adımıyla Avustralya’nın Aralık 2025’te 16 yaş altı için yürürlüğe koyduğu sosyal medya yasağının ardından, dünyada ikinci, Avrupa’da ise ilk ülke oldu. Danimarka, Birleşik Krallık ve bazı Güney Avrupa ülkeleri de benzer düzenlemeleri gündemine almış durumda.
Daha Önce de Okullarda Yasaklanmıştı
Bu yasa, Fransa’da 2018’den bu yana ortaokullarda uygulanan cep telefonu yasağının bir devamı niteliği taşıyor. Ancak bazı siyasetçiler, özellikle liselerde uygulamanın denetlenmesinin zor olacağı görüşünde.
Fransa’nın 15 yaş altına sosyal medya yasağı, gençlerin dijital dünyada korunmasına yönelik küresel tartışmayı yeni bir boyuta taşıdı. Yasanın etkili olabilmesi, hem teknoloji şirketlerinin iş birliğine hem de gizlilik haklarını ihlal etmeyen denetim mekanizmalarının kurulmasına bağlı olacak. Senato sürecinin ardından, gözler diğer Avrupa ülkelerinin atacağı adımlara çevrilecek.
Halil Uygun
