Belçika’da uzun süreli hasta sayısı rekor seviyede: “Her dört kişiden biri gereksiz yere raporlu”
Belçika’da bir yıldan uzun süredir çalışamayacak durumda olduğu gerekçesiyle hastalık maaşı alan kişi sayısı 576 bini aşarak tarihi zirveye ulaştı. Resmî incelemeler ise bu kişilerin yaklaşık dörtte birinin ya haksız yere raporlu olduğunu ya da olması gerekenden daha uzun süre sistemde kaldığını ortaya koydu.
Belçika’da uzun süreli hasta sayısı rekor seviyede: “Her dört kişiden biri gereksiz yere raporlu”
Belçika’da bir yıldan uzun süredir çalışamayacak durumda olduğu gerekçesiyle hastalık maaşı alan kişi sayısı 576 bini aşarak tarihi zirveye ulaştı. Resmî incelemeler ise bu kişilerin yaklaşık dörtte birinin ya haksız yere raporlu olduğunu ya da olması gerekenden daha uzun süre sistemde kaldığını ortaya koydu. Tartışmaların odağında ise sağlık sigortaları ve denetim mekanizmaları yer alıyor.
Belçika’da uzun süreli hastalık raporu alanların sayısı rekor kırarken, devletin yaptığı denetimler sistemde ciddi suistimal ve kontrol eksikliği bulunduğunu ortaya çıkardı. Ülkenin resmî sağlık sigortası kurumu Riziv’in verilerine göre, 2025 yılı sonunda bir yıldan uzun süredir iş göremez durumda olan ve hastalık maaşı alan kişi sayısı 576 bin 643’e yükseldi.
Bu sayı, yalnızca son bir yılda 26 binden fazla artış anlamına geliyor. Beş yıl öncesine kıyasla ise artış 105 bini geçti. Uzmanlar, yükselişin temel nedenlerinden birinin emeklilik yaşının 65’ten 66’ya çıkarılması olduğunu belirtiyor. Çalışma hayatında daha uzun süre kalan kişiler arasında uzun süreli hastalık vakalarının da arttığı ifade ediliyor.
Riziv Denetimleri: Her Dört Dosyadan Biri Tartışmalı
Riziv’in 2025 yılında gerçekleştirdiği iki ayrı örneklem araştırması, sistemdeki sorunların boyutunu gözler önüne serdi. Kurum, iki farklı risk grubunda toplam 2 bin dosyayı incelemeye aldı.
İlk inceleme 28 yaş altındaki genç hastalar üzerinde yapıldı. Sonuçlara göre bu grubun yaklaşık dörtte birinin iş göremezlik raporunun iptal edilmesi veya süresinin kısaltılması gerekiyordu. İncelenen kişilerin yüzde 70’inin ise eski işine benzer bir işte çalışabilecek durumda olduğu belirtildi.
İkinci araştırma ise psikolojik rahatsızlık nedeniyle raporlu olan 40 yaş altı kişiler üzerinde gerçekleştirildi. Bu grupta da dosyaların yaklaşık dörtte birinde raporların gereğinden uzun sürdüğü veya tamamen haksız olduğu sonucuna varıldı. İncelenen vakaların yüzde 84’ünün aslında çalışabilecek durumda olduğu kaydedildi.
Özellikle sosyalist sağlık sigortalarına bağlı hastalarda dikkat çekici oranlar ortaya çıktı. Psikolojik rahatsızlığı bulunan 40 yaş altı kişiler arasında “haksız veya gereğinden uzun rapor” oranı sosyalist ziekenfonds sisteminde yüzde 29,4’e kadar yükseldi. Hıristiyan ve bağımsız sağlık sigortalarında ise bu oran yaklaşık 10 puan daha düşük seviyede kaldı.
Bakan Vandenbroucke’den Sert Çıkış
Sosyal İşler Bakanı Frank Vandenbroucke, ortaya çıkan sonuçların ardından sağlık sigortalarını sert sözlerle eleştirdi. Bakan, “Sağlık sigortalarının açıklaması gereken çok şey var. Bu rakamlar, uzun süreli hastaların değerlendirilmesinde yeterince ciddi davranılmadığını gösteriyor” dedi.
Vandenbroucke’nin kabinesi ayrıca, kararların yaklaşık üçte birinde Riziv’in devreye girmek zorunda kaldığını ve sağlık sigortalarının yaptığı değerlendirmelerin yetersiz bulunduğunu açıkladı.
Belçika hükümeti şimdi sağlık sigortalarının finansmanını performansa bağlamaya hazırlanıyor. Buna göre, uzun süreli hastaları yeniden işe döndürme konusunda başarısız olan kurumlar maddi yaptırımlarla karşılaşabilecek.
Bakanın açıklamalarındaki en dikkat çekici ifadelerden biri ise şu oldu: “Keyfilik dönemi sona erdi. Eğer sağlık sigortaları kendilerini yeniden yapılandırmazsa, onlar için bir gelecek olmayabilir.”
Sızdırılan Raporlar Tartışmayı Büyüttü
Konu Belçika siyasetinde uzun süredir tartışılıyor. Ekim 2025’te yapılan başka bir Riziv araştırması da, emeklilik yaşına kadar raporlu kalan kişilerin yaklaşık dörtte birinin bu statüyü haksız şekilde sürdürdüğünü ortaya koymuştu.
Daha da çarpıcı olan ise 2019 tarihli ve yakın zamanda basına sızdırılan eski bir Riziv raporu oldu. Söz konusu raporda, incelenen uzun süreli hastaların yüzde 59’unun aslında çalışabilecek durumda olduğu belirtiliyordu.
Belçika basınında yer alan iddialara göre, bu raporun kamuoyuna açıklanmasının kurumlar açısından “büyük bir skandala yol açacağı” düşünülerek yayımlanması engellendi.
Gözler Federal Parlamentoda
Tartışmaların büyümesi üzerine sağlık sigortası kuruluşlarının temsilcileri bugün federal parlamentoda yapılacak özel oturumda milletvekillerinin sorularını yanıtlayacak. Duruşmada özellikle uzun süreli hastaların nasıl denetlendiği, hangi kriterlerle rapor verildiği ve neden bu kadar yüksek hata oranı oluştuğu ele alınacak.
Belçika’da hızla artan uzun süreli hasta sayısı, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından da büyük bir baskı oluşturuyor. Hükümetin önümüzdeki dönemde hem denetimleri sıkılaştırması hem de işe dönüş politikalarını sertleştirmesi bekleniyor.
Halil Uygun
