Belçika’da emeklilik reformu krizi: İşsizler emeklilikte de cezalandırılıyor
Belçika’da Aralık 2025’te kabul edilen emeklilik reformu, işsizlik ve kariyer kesintilerinin emekli maaşlarında ciddi kayıplara yol açması nedeniyle büyük tartışmaya neden oldu. Sendikalar ve muhalefet, reformu “işsizleri iki kez cezalandıran bir sistem” olarak nitelendirirken, hükümet düzenlemenin sosyal güvenlik sistemini sürdürülebilir kılmayı amaçladığını savunuyor.
Belçika’da emeklilik reformu krizi: İşsizler emeklilikte de cezalandırılıyor
Belçika’da Aralık 2025’te kabul edilen emeklilik reformu, işsizlik ve kariyer kesintilerinin emekli maaşlarında ciddi kayıplara yol açması nedeniyle büyük tartışmaya neden oldu. Sendikalar ve muhalefet, reformu “işsizleri iki kez cezalandıran bir sistem” olarak nitelendirirken, hükümet düzenlemenin sosyal güvenlik sistemini sürdürülebilir kılmayı amaçladığını savunuyor.
Belçika federal hükümetinin, Emeklilik Bakanı Jan Jambon (N-VA) öncülüğünde hayata geçirdiği 2025 emeklilik reformunun etkileri giderek daha somut hale geliyor. Özellikle işsizlik, hastalık ve erken emeklilik dönemleri bulunan vatandaşların emekli maaşlarında yüzlerce euroluk kayıplar yaşanması, ülkede büyük bir sosyal ve siyasi krize yol açtı.
Aralık 2025’te kabul edilen yeni Pensioenwet (Emeklilik Yasası) ile birlikte, 1 Şubat 2025 tarihinden itibaren işsizlik, uzun süreli hastalık ve erken emeklilik (brugpensioen/SWT) dönemlerinin emeklilik hesabındaki ağırlığı önemli ölçüde azaltıldı. Daha önce bu dönemler “fictief loon” (hayali ücret) üzerinden tam hak olarak değerlendirilirken, yeni düzenleme ile daha düşük oranlar esas alınmaya başlandı.
Bir yıl işsizlik, yüzlerce euro kayıp
Uzmanların ve sendikaların hesaplamalarına göre, yalnızca bir yıl işsizlik yaşayan bir kişi, emekli olduğunda aylık 200 ila 400 euro arasında gelir kaybı yaşayabiliyor. Kayıp miktarı; kişinin önceki maaşına, kariyer süresine ve toplam çalışma gününe göre değişiklik gösteriyor.
Reformun öne çıkan maddeleri
Yeni emeklilik reformunun temel unsurları şu şekilde sıralanıyor:
- Malus Sistemi (Ceza İndirimi): Erken emeklilik durumunda uygulanan indirimler artırıldı. Yeterli sayıda fiili çalışma yılı bulunmayan kişilerin emekli maaşı yüzde 2 ila 5 oranında düşürülüyor.
- İşsizlik ve SWT Dönemleri: Kariyer boyunca 312 günü (yaklaşık 1 yıl) aşan işsizlik veya SWT süresi, emeklilik hesabında daha düşük değerde kabul ediliyor.
- Bonus Sistemi: Daha uzun süre çalışanlar için emeklilik bonusu getirildi. Ancak kariyerinde kesinti bulunanlar, erken emekli olanlar veya yarı zamanlı çalışanlar bu teşvikten büyük ölçüde yararlanamıyor.
- Emeklilik Yaşı: Emeklilik yaşı 2025 itibarıyla 66’ya, 2030 yılında ise 67’ye yükseltilecek.
Hükümet: “Sistem sürdürülebilir hale geliyor”
Emeklilik Bakanı Jan Jambon, reformu savunarak, düzenlemenin “gerçek anlamda katkı sağlayan çalışanları ödüllendirdiğini” ve sosyal güvenlik sistemini uzun vadede sürdürülebilir kıldığını belirtti. Bakanlığa göre reform, emeklilik sisteminin bütçe yükünü ilerleyen yıllarda önemli ölçüde azaltacak ve vatandaşları daha uzun süre çalışmaya teşvik edecek.
Jambon, sendikaların sunduğu hesaplamaları “korku yaratmaya yönelik” olarak nitelendirirken, etkilenen birçok kişinin daha uzun süre çalışarak gelir kaybını telafi edebileceğini savundu.
Sendikalardan sert tepki
ACV, ABVV ve ACLVB başta olmak üzere Belçika’nın en büyük sendikaları ise reformu “ağır bir darbe” olarak değerlendiriyor. Sendikaların verilerine göre, reformdan çalışanların yaklaşık üçte biri doğrudan etkilenecek ve ortalama aylık kayıp 318 euro civarında olacak.
Özellikle kadınlar, kariyer kesintileri yaşayanlar, ağır işlerde çalışanlar, yarı zamanlı istihdam edilenler ve uzun süreli işsizler reformdan en fazla zarar gören gruplar arasında yer alıyor. Sendikalar, “İşsizlik zaten başlı başına zor bir süreç. İnsanları emeklilikte de cezalandırmak sosyal adaletle bağdaşmıyor” açıklamasında bulundu.
Sokaklar karıştı, protestolar büyüyor
Son aylarda Brüksel başta olmak üzere birçok şehirde binlerce kişinin katılımıyla protesto gösterileri düzenlendi. Eylemlerde “Pensioenlerimize dokunma!” ve “Sosyal adalet istiyoruz” sloganları atıldı.
Muhalefet partileri PVDA, PS ve Vooruit, reformun düşük ve orta gelirli çalışanlara ek yük getirdiğini, buna karşın yüksek gelir gruplarını ve sermaye çevrelerini yeterince etkilemediğini savunuyor.
Hukuki belirsizlik sürüyor
Reformun hukuki geleceği de belirsizliğini koruyor. Bazı hukukçular, düzenlemenin Grondwettelijk Hof (Anayasa Mahkemesi) tarafından iptal edilebileceğini öne sürerken, 2026 yılında işsizlik ödeneklerine süre sınırı getirilmesi gibi yeni sosyal reformların da gündemde olduğu belirtiliyor.
Vatandaşlar endişeli
Belçika’da yaşlanan nüfus nedeniyle zaten baskı altında olan emeklilik sistemi, reformla birlikte daha da tartışmalı hale geldi. Vatandaşlar mypension.be üzerinden bireysel emeklilik durumlarını kontrol edebiliyor ancak birçok kişi gelecekte yaşayacağı gelir kayıpları konusunda ciddi endişe taşıyor.
Emeklilik reformu, önümüzdeki aylarda da Belçika siyasetinin en sıcak başlıklarından biri olmaya devam edecek.
Halil Uygun
