Başörtüsünü çıkarmayı reddeden öğretmen görevden alındı
Belçika’nın Doğu Flandre (Oost-Vlaanderen) eyaletinde görev yapan öğretmen Hadija Amajoud, ders sırasında başörtüsünü çıkarmayı reddetmesi nedeniyle görevden alındı. 2022 yılında eyalet eğitim sisteminde çalışmaya başlayan ve 2024’te kadrolu öğretmen olan Amajoud, kararın ardından “Sadece işimi değil, gelirimi, güvencemi ve yıllar içinde kurduğum her şeyi kaybettim” dedi.
Başörtüsünü çıkarmayı reddeden öğretmen görevden alındı
Belçika’nın Doğu Flandre (Oost-Vlaanderen) eyaletinde görev yapan öğretmen Hadija Amajoud, ders sırasında başörtüsünü çıkarmayı reddetmesi nedeniyle görevden alındı. 2022 yılında eyalet eğitim sisteminde çalışmaya başlayan ve 2024’te kadrolu öğretmen olan Amajoud, kararın ardından “Sadece işimi değil, gelirimi, güvencemi ve yıllar içinde kurduğum her şeyi kaybettim” dedi.
Belçika’nın Doğu Flandre eyaletinde başörtüsü nedeniyle bir öğretmenin görevine son verilmesi, din özgürlüğü ile kamu hizmetlerinde tarafsızlık arasındaki tartışmayı yeniden gündeme taşıdı. Kiempunt Campus Assenede’de özel eğitim alanında öğretmenlik yapan Hadija Amajoud, görev sırasında başörtüsünü çıkarmayı reddetmesinin ardından eyalet yönetiminin yürüttüğü disiplin süreci sonucunda görevden alındı.
Amajoud, 1 Eylül 2022 tarihinde Doğu Flandre eyalet eğitim sisteminde göreve başladı. Assenede’deki okulda özel eğitim alanında çalışan Amajoud’un iyi derecede Hollandaca konuştuğu ve bugüne kadar mesleki performansıyla ilgili olumsuz bir değerlendirme almadığı belirtildi. Öğretmen, 1 Ocak 2024 tarihinde kadrolu olarak atandı.
Başörtüsü yasağı 2024’te yönetmeliğe girdi
Amajoud’un görevine başladığı dönemde başörtüsü kullanmasına ilişkin bir engel bulunurken, Doğu Flandre eyalet yönetimi 27 Haziran 2024’te personel yönetmeliğinde değişikliğe gitti.
Yeni düzenlemeyle 1 Eylül 2024 tarihinden itibaren öğretmenler ve diğer personelin görünür dini veya dünya görüşüne ilişkin semboller taşıması yasaklandı. Düzenlemede din ve dünya görüşü derslerini veren öğretmenler için ise istisna getirildi.
Eyalet yönetiminin Amajoud’a, başörtüsüyle çalışmaya devam edebilmesi için İslam dini dersleri vermesini önerdiği belirtildi. Ancak Amajoud bu öneriyi kabul etmedi.
“İnancımdan ibaret bir insan olarak görülmek istemiyorum” diyen Amajoud, İslam dini öğretmenliği için gerekli eğitime sahip olmadığını ve mesleki olarak bu alanda çalışmak istemediğini ifade etti.
“Sadece nötr bir başlık takma imkanı verin”
Başörtüsü konusunda yaşanan anlaşmazlığın çözülmesi amacıyla Amajoud’un klasik başörtüsü yerine nötr bir türban veya bandana kullanmayı da önerdiği belirtildi.
Amajoud, “Bana sadece nötr bir başlık takma imkanı verin” şeklindeki önerisinin eyalet yönetimi tarafından kabul edilmediğini söyledi.
Öğretmen, dini kimliği ile mesleki sorumluluklarının birbirinden ayrılabileceğini savunarak, yıllar boyunca öğrencilerine karşı görevini profesyonel şekilde yerine getirdiğini ifade etti.
“Profesyonel olunabilir, kişinin kendi kimliği korunabilir ve aynı zamanda bütün öğrenciler için orada olunabilir” diyen Amajoud, uygulanan kuralın kişisel inançlarını ifade etme özgürlüğünü sınırlandırdığını savundu.
Disiplin sürecinin ardından görevden alındı
Amajoud, 3 Eylül’de Doğu Flandre eyaletinin disiplin kurulu önüne çıktı. Burada başörtüsünü çıkarmayı reddetmesi ve bu nedenle uygulanabilecek disiplin cezasına ilişkin savunması alındı.
Disiplin sürecinin tamamlanmasının ardından eyalet yönetimi, Amajoud’un görevine son verilmesine karar verdi.
Kararın ardından açıklama yapan Amajoud, yaşadığı kaybın yalnızca işinden ibaret olmadığını belirterek, “Sadece işimi değil, gelirimi, güvencemi ve kadrolu öğretmenlik statümü de kaybediyorum. Kurduğum her şey bir anda yok oldu” ifadelerini kullandı.
VMRI dosyada ayrımcılık ve yıldırma değerlendirmesi yaptı
Dosyayla ilgili daha önce Vlaams Mensenrechteninstituut (VMRI) tarafından da değerlendirme yapıldı. Kurum, dosyada ayrımcılık ve yıldırma unsurlarının bulunduğu yönünde görüş bildirdi.
Amajoud daha sonra Doğu Flandre Birinci Derece Mahkemesi’ne başvurarak eyaletin tarafsızlık kuralına itiraz etti. Mayıs 2026’da görülen ihtiyati tedbir davasında mahkeme, Amajoud’un talebini reddetti.
Böylece mahkeme, VMRI’nin daha önce dosyayla ilgili yaptığı değerlendirmeden farklı bir yönde karar vermiş oldu.
Amajoud ise hukuki mücadelesini sürdürme sinyali verdi.
“Benim için burada bitmiyor. Bu mesele sadece benim ya da başörtümle ilgili değil. Çok daha geniş bir konu; temel bir hak olan dini inancını ifade etme hakkıyla ilgili” diyen Amajoud, işverenlerin çalışanların kişisel özgürlüklerini hangi noktaya kadar sınırlandırabileceğinin tartışılması gerektiğini savundu.
“Tarafsızlık anlayışı siyasi”
Amajoud, Doğu Flandre eyalet yönetiminin uyguladığı tarafsızlık politikasını da eleştirdi. Söz konusu uygulamanın tarafsızlığın hukuki bir gereklilik olmaktan çıkarılarak siyasi bir yoruma dönüştürüldüğünü savunan Amajoud, “Bu tarafsızlık anlayışı tamamen siyasi” ifadelerini kullandı.
Öğretmen ayrıca, Belçika’da eğitim sektöründe personel açığının yaşandığı bir dönemde deneyimli ve mesleki performansı hakkında olumsuz değerlendirme bulunmayan bir öğretmenin görevden alınmasını da eleştirdi.
Düzenleme öğrencileri de kapsıyor
Doğu Flandre eyalet eğitim sistemindeki tarafsızlık düzenlemesi yalnızca öğretmen ve diğer personelle sınırlı değil. Eyalet yönetimi, eğitim kurumlarında öğrencilerin görünür dini semboller taşımasına ilişkin de kısıtlamalar uyguluyor.
Bu kapsamda öğrencilerin başörtüsü kullanmasına da izin verilmediği belirtildi. Din ve dünya görüşü derslerini veren öğretmenler ise düzenlemenin istisnasını oluşturuyor.
Belçika’da başörtüsü konusunda ülke genelinde tüm eğitim kurumlarını kapsayan tek tip bir uygulama bulunmuyor. Eğitim ağları ve kurumlara göre farklı kurallar uygulanabiliyor. Bununla birlikte, Flaman Topluluğu’na bağlı GO! eğitim kurumlarında da personelin görünür dini veya dünya görüşü sembolleri taşımasına yönelik genel bir tarafsızlık politikası uygulanıyor.
2006’daki dava yeniden gündemde
Belçika’da başörtüsü nedeniyle bir öğretmenin görevden alınması daha önce de yargıya taşınmıştı.
2006 yılında bir İslam dini öğretmeni, İslam dini dersleri dışında da başörtüsü takmaya devam ettiği gerekçesiyle görevden alınmıştı. Öğretmenin karara itiraz etmesinin ardından Raad van State (Danıştay), 2009 yılında görevden alma kararını iptal etmişti.
Amajoud’un dosyası ise başörtüsü kullanan bir öğretmenin görevine son verilmesi bakımından Belçika’da son dönemde dikkat çeken davalardan biri oldu.
Amajoud, bundan sonraki süreçte hukuki yollara başvurmayı değerlendirdiğini belirterek, yaşadığı olayın yalnızca kendi çalışma hayatıyla sınırlı olmadığını savundu. Öğretmene göre dava, Belçika’da dini inancı ifade etme özgürlüğü ile kamu hizmetlerinde tarafsızlık ilkesi arasındaki sınırların nasıl çizileceğine ilişkin daha geniş bir tartışmayı da beraberinde getiriyor.
Halil Uygun
