Belçika’da Ozempic ve benzeri diyabet ilaçları için yeni dönem: Zayıflama amaçlı kullanım geri ödeme dışı bırakılıyor
Belçika’da diyabet tedavisinde kullanılan Ozempic, Rybelsus ve benzeri ilaçlara ilişkin geri ödeme kuralları pazartesi gününden itibaren değişiyor. Ulusal Sağlık ve Engellilik Sigortası Kurumu (RIZIV), bu ilaçların yalnızca tıbbi olarak kanıtlanmış diyabet vakalarında geri ödenmesine karar verdi. Yeni düzenleme, hem diyabet hastalarını hem de kilo vermek amacıyla bu ilaçları kullanan binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor.
Belçika’da Ozempic ve benzeri diyabet ilaçları için yeni dönem: Zayıflama amaçlı kullanım geri ödeme dışı bırakılıyor
Belçika’da diyabet tedavisinde kullanılan Ozempic, Rybelsus ve benzeri ilaçlara ilişkin geri ödeme kuralları pazartesi gününden itibaren değişiyor. Ulusal Sağlık ve Engellilik Sigortası Kurumu (RIZIV), bu ilaçların yalnızca tıbbi olarak kanıtlanmış diyabet vakalarında geri ödenmesine karar verdi. Yeni düzenleme, hem diyabet hastalarını hem de kilo vermek amacıyla bu ilaçları kullanan binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor.
Belçika’da son yıllarda giderek yaygınlaşan “ilaçla zayıflama” trendine karşı önemli bir adım atıldı. Ulusal Sağlık ve Engellilik Sigortası Kurumu (RIZIV), diyabet tedavisinde kullanılan Ozempic ve benzeri ilaçların geri ödeme koşullarını sıkılaştırdı. Pazartesi günü yürürlüğe girecek yeni düzenlemeyle birlikte, bu ilaçların geri ödemesi yalnızca diyabet tanısı net ve tıbbi kriterlerle kanıtlanmış hastalar için mümkün olacak.
Doktor reçetesi artık yeterli olmayacak
Yeni kurallara göre, bir hastanın Ozempic veya benzeri diyabet ilaçlarını geri ödeme kapsamında kullanabilmesi için yalnızca doktor reçetesi yeterli sayılmayacak. Reçeteye ek olarak, hastanın bağlı bulunduğu sağlık sigortasındaki danışman hekimin de onay vermesi gerekecek.
Bu kapsamda aile hekimleri ve uzman doktorlar, hastanın diyabet hastalığını belirli klinik göstergelerle belgeleyecek. Örneğin, hastanın vücut kitle indeksinin (BMI) 30’un üzerinde olması ve uzun dönemli kan şekeri göstergesi olan HbA1c değerinin yüzde 7,5’i aşması şart koşulacak. Bu kriterleri karşılamayan başvurular, sağlık sigortaları tarafından reddedilecek.
Hangi ilaçlar düzenleme kapsamında?
Yeni uygulama, tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan GLP-1 analogları adı verilen ilaç grubunu kapsıyor. Bu grupta en çok bilinen ilaçlar arasında Ozempic ve hap formundaki Rybelsus bulunuyor. Bunun yanı sıra Trulicity, Victoza ve Xultophy de aynı düzenlemeye tabi tutulacak. Benzer etkiye sahip Mounjaro adlı ilaç için ise bu tür bir onay mekanizması daha önce hayata geçirilmişti.
Geri ödeme dışı kalan hastalar için bu ilaçların maliyeti oldukça yüksek. Ozempic ve Rybelsus’un aylık bedeli 100 euronun üzerine çıkarken, Mounjaro’nun fiyatı dozaja bağlı olarak aylık 180 ile 411 euro arasında değişiyor.
Zayıflama amacıyla kullanım alarm verdi
Söz konusu ilaçlar, esas olarak diyabet hastalarının kan şekeri kontrolünü sağlamak amacıyla geliştirilmiş olsa da, iştahı azaltan ve hızlı kilo kaybına yol açan etkileri nedeniyle diyabeti olmayan kişiler arasında da büyük ilgi gördü. Sosyal medyada “mucize zayıflama iğnesi” olarak tanıtılan Ozempic, kısa sürede popüler hale geldi.
Resmî yönergelerde bu ilaçların yalnızca diyabet hastaları için kullanılması gerektiği açıkça belirtilmesine rağmen, bazı kişilerin geri ödeme alabilmek için sahte veya abartılmış diyabet dosyalarıyla sisteme dahil edildiği ortaya çıktı. RIZIV’in denetimleri sonucunda, son üç buçuk yıl içinde 21,5 milyon euro tutarında haksız geri ödeme yapıldığı belirlendi.
Sağlık bütçesinde büyük artış
Rakamlar, sorunun boyutunu net şekilde ortaya koyuyor. 2024 yılında Ozempic ve Rybelsus’un etken maddesi olan semaglutid için yapılan toplam kamu harcaması 76 milyon euroyu aştı. Bu tutar, 2021 yılına kıyasla yaklaşık üç katlık bir artış anlamına geliyor. Geçen yılın yalnızca ilk altı ayında yapılan harcama ise 35 milyon euroya yaklaştı.
Semaglutid, bu artışla birlikte Belçika’da kamu sağlık sigortasının en fazla harcama yaptığı ilk beş etken madde arasına girdi. RIZIV yetkilileri, bu hızda devam eden harcamaların sağlık sisteminin sürdürülebilirliğini tehdit ettiğini vurguluyor.
Suistimal eden azınlık tartışma yarattı
Yetkililer, sistemdeki suistimali kabul etmekle birlikte, bunun tüm doktorlara mal edilmemesi gerektiğini belirtiyor. Yapılan analizler, Ozempic ve benzeri ilaçları reçete eden doktorların yalnızca yüzde 10’unun, toplam reçetelerin yarısından fazlasını yazdığını ortaya koydu.
Bu durum, kamuoyunda “sorunlu doktorlar mı hedef alınmalı, yoksa sistem mi değişmeli?” tartışmasını da beraberinde getirdi. Eleştirmenler, yeni düzenlemelerin yerine, suistimalde bulunan sınırlı sayıdaki doktorun daha sıkı denetlenmesi gerektiğini savunuyor.
Diyabet hastalarından geçiş süresi talebi
RIZIV, yeni düzenlemenin gerçek diyabet hastalarının tedaviye erişimini etkilemeyeceğini ifade etse de, hasta dernekleri aynı görüşte değil. DiabetesLiga, özellikle mevcut hastalar için ani değişikliğin risk taşıdığı uyarısında bulunarak, birkaç aylık geçiş süresi talep ediyor.
DiabetesLiga Sözcüsü Aurélie Lampaert, yeni sistemin doktorlar açısından ciddi bir idari yük oluşturduğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Doktorlar hastaların geçmiş tıbbi verilerini yeniden incelemek ve yeni başvurular hazırlamak zorunda kalacak. Bu süreç zaman alıyor. Tedavinin kesintiye uğramaması ve hastaların mağdur olmaması için ek süreye ihtiyaç var.”
Kriterler güncel mi?
Hasta derneği ayrıca, geri ödeme kriterlerinin güncel bilimsel gelişmelerle tam uyumlu olmadığı görüşünde. Uzmanlara göre, bazı diyabet hastaları mevcut eşik değerleri karşılamasa bile bu ilaçlardan ciddi fayda görebiliyor.
Lampaert, “Dolandırıcılık ve suistimal kesinlikle kabul edilemez. Ancak alınan önlemler, gerçekten bu ilaçlara ihtiyacı olan hastaları da sistem dışında bırakmamalı. Bu nedenle kriterlerin yeniden gözden geçirilmesi için yetkililerle diyalog istiyoruz” dedi.
Yeni dönemde ne olacak?
Pazartesi günü yürürlüğe girecek düzenleme ile birlikte, Belçika’da Ozempic ve benzeri ilaçlara erişimde yeni bir dönem başlayacak. Yetkililer, kararın kamu kaynaklarının korunması için zorunlu olduğunu savunurken, hasta dernekleri uygulamanın sahadaki etkilerinin yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlara göre, önümüzdeki aylarda hem doktorlar hem de hastalar için yeni sistemin nasıl işleyeceği netlik kazanacak.
Halil Uygun
