Belçika’dan Pasifik’e: Bölünme Riski Taşıyan Ülkeler ve Değişen Dünya Haritası
Dilsel ayrışmalar, etnik gerilimler, siyasi istikrarsızlık ve iklim krizi… Uzmanlara göre önümüzdeki 50 yılda bazı ülkeler fiilen ya da resmen bölünebilir, bazıları ise tamamen haritadan silinebilir. Belçika’daki iç ayrışmadan Pasifik’te sular altında kalma riski taşıyan ada devletlerine kadar birçok ülke kırılgan bir dönemeçte bulunuyor.
Belçika’dan Pasifik’e: Bölünme Riski Taşıyan Ülkeler ve Değişen Dünya Haritası
Dilsel ayrışmalar, etnik gerilimler, siyasi istikrarsızlık ve iklim krizi… Uzmanlara göre önümüzdeki 50 yılda bazı ülkeler fiilen ya da resmen bölünebilir, bazıları ise tamamen haritadan silinebilir. Belçika’daki iç ayrışmadan Pasifik’te sular altında kalma riski taşıyan ada devletlerine kadar birçok ülke kırılgan bir dönemeçte bulunuyor.
Dünya genelinde artan siyasi kutuplaşma, etnik gerilimler ve iklim değişikliğinin etkileri, bazı ülkelerin geleceğini belirsiz hale getiriyor. Uzmanlar, özellikle iç bölünmelerin derinleştiği ya da çevresel tehditlerin arttığı ülkelerde, devlet yapılarının önümüzdeki on yıllarda ciddi sınamalarla karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekiyor.
Belçika: Resmi Birlik, Fiili Ayrışma
Belçika’nın resmi sloganı “Birlikten Kuvvet Doğar” olsa da, ülke uzun süredir derin bir dilsel ve siyasi ayrışma yaşıyor. Felemenkçe konuşulan Flaman Bölgesi (Flanders) ile Fransızca konuşulan Valon Bölgesi (Wallonia), siyaset, medya ve kamusal yaşam açısından neredeyse iki ayrı ülke gibi işliyor.
Başkent Brüksel ise tarihsel bir uzlaşının ürünü olarak iki toplum arasında tampon görevi görüyor. Ancak uzmanlara göre artan kültürel ve ekonomik gerilimler, Brüksel’in “birleştirici rolünü” zorlaştırıyor. Ülkede zaman zaman gündeme gelen konfederal model ya da bölgesel bağımsızlık tartışmaları, Belçika’nın geleceğine ilişkin soru işaretlerini canlı tutuyor.
İklim Krizi Altındaki Ada Ülkeleri
Maldivler: Sular Altında Kalma Tehlikesi
Hint Okyanusu’ndaki ada ülkesi Maldivler, deniz seviyesinin yükselmesinden en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Kara parçalarının büyük bölümü deniz seviyesinden yalnızca birkaç metre yüksekte bulunuyor.
Uzmanlara göre, ülkenin toprak kaybı hızlanırsa “devletin coğrafi temeli” tartışma konusu olabilir. Maldivler yönetimi, uzun vadeli senaryolar kapsamında yurtdışında arazi satın alma seçeneklerini gündeme alıyor.
Kiribati: Planlı Göç Stratejisi
Pasifik’te yer alan Kiribati, sera gazı salımı yok denecek kadar az olmasına rağmen iklim değişikliğinin etkilerini en ağır yaşayan ülkelerden biri. Hükümet, halkın “onurlu ve planlı göç” edebilmesi için Fiji’den arazi satın aldı.
Uzmanlar, vatandaşların başka ülkelere yerleşmesi durumunda “devlet kimliğinin nasıl korunacağı” sorusunun uluslararası hukuk açısından yeni tartışmalar doğurabileceğini belirtiyor.
Tuvalu: Tatlı Su Krizi ve Göç
Bir diğer Pasifik ülkesi Tuvalu, deniz yükselmesinin yanı sıra tatlı su kaynaklarının tuzlanması ve tarım alanlarının zarar görmesi nedeniyle göç baskısıyla karşı karşıya. Yeni Zelanda’nın Tuvalulular için uyguladığı özel vize programı, olası kitlesel göçün işareti olarak görülüyor.
Siyasi ve Etnik Bölünmeler
Bosna Hersek: Kırılgan Dengeler
1995 tarihli Dayton Anlaşması ile oluşturulan karmaşık yapıya sahip Bosna Hersek, iki ana entiteye bölünmüş durumda: Bosna Hersek Federasyonu ve Republika Srpska. Üçlü cumhurbaşkanlığı sistemiyle yönetilen ülkede, Sırp Cumhuriyeti zaman zaman ayrılık sinyalleri veriyor.
Uzmanlar, siyasi tıkanıklığın uzun vadeli istikrarı tehdit ettiğini belirtiyor.
Yemen ve Libya: Fiili Bölünme
Yemen, yıllardır süren iç savaş nedeniyle fiilen parçalanmış durumda. Ülkede kontrol farklı silahlı gruplar arasında paylaşılmış durumda.
Benzer şekilde Libya, 2011 sonrası süreçte rakip hükümetler arasında bölünmüş bir tablo sergiliyor. Trablus ve doğu merkezli yönetimler arasındaki ayrışma, ülkenin siyasi bütünlüğünü zayıflatıyor.
Somali: Tanınan Fikir, Sınırlı Otorite
Somali’de merkezi hükümetin kontrolü başkent Mogadişu ile sınırlı kalırken, 1991’den bu yana Somaliland kendi kurumlarıyla fiilen bağımsız bir yapı sergiliyor. Ancak uluslararası tanınma eksikliği sürüyor.
Irak: Özerklik ve Çatlaklar
Irak Kürdistan Bölgesi, kendi güvenlik güçleri ve enerji politikasıyla geniş bir özerklik alanına sahip. Uzmanlara göre bu durum, Irak’ın ulusal bütünlüğüne dair tartışmaları canlı tutuyor.
Avrupa’da Ayrılıkçı Baskılar
Birleşik Krallık: Brexit Sonrası Baskı
Brexit’in ardından İskoçya’da bağımsızlık talepleri güçlenirken, Kuzey İrlanda’da demografik ve siyasi değişimler İrlanda ile birleşme ihtimalini yeniden gündeme taşıdı.
İspanya: Katalonya ve Bask Sorunu
2017’deki Katalan bağımsızlık referandumu, güçlü yerel kimliklerin Avrupa demokrasilerini nasıl zorlayabileceğini gösterdi. Katalonya ve Bask Bölgesi’nde özerklik ve bağımsızlık tartışmaları sürüyor.
Kıbrıs: Asırlık Bölünme
1974’ten bu yana Kıbrıs, uluslararası alanda tanınan Kıbrıs Cumhuriyeti ile yalnızca Türkiye tarafından tanınan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti arasında bölünmüş durumda. Ada, diplomatik girişimlere rağmen iki ayrı siyasi yapı halinde varlığını sürdürüyor.
Moldova ve Transdinyester
Moldova, Rusya destekli ayrılıkçı bölge Transdinyester ile 1992’den bu yana fiili bölünmüşlük yaşıyor. Jeopolitik gerilim, ülkenin geleceğini belirsiz kılıyor.
Haiti: Devlet Otoritesi Zayıflıyor
Siyasi kriz, çete şiddeti ve ekonomik çöküşle mücadele eden Haiti, devlet otoritesinin zayıfladığı ülkeler arasında gösteriliyor. Uzmanlar, radikal reform ya da dış destek olmadan ülkenin tamamen çökmeye sürüklenebileceği uyarısında bulunuyor.
Geleceğe Dair Uyarı
Uzmanlara göre iklim değişikliği, siyasi istikrarsızlık, etnik çatışmalar ve ekonomik eşitsizlikler önümüzdeki yarım yüzyılda dünya haritasında önemli değişimlere yol açabilir.
Bazı ülkeler fiilen bölünmüş yapılarla yoluna devam ederken, bazıları ise toprak kaybı veya iç çöküş nedeniyle varlığını yeniden tanımlamak zorunda kalabilir.
Dünya haritası sabit görünse de, küresel dinamikler devletlerin geleceğini her zamankinden daha fazla tartışmaya açıyor.
Halil Uygun
