Belçika’da işsizlik reformu kritik eşikta: 15 Bine yakın genç yardımını kaybedecek
Belçika’da işsizlik yardımlarını köklü biçimde yeniden düzenleyen ve kamuoyunda “Arizona reformu” olarak bilinen düzenlemenin ilk uygulama aşaması 1 Ocak 2026’da başlıyor. Reform kapsamında, ilk etapta yaklaşık 13 bin ila 15 bin gencin “inschakelingsuitkering” olarak bilinen gençlik işsizlik yardımı kesilecek.
Belçika’da işsizlik reformu kritik eşikta: 15 Bine yakın genç yardımını kaybedecek
Arizona reformunun ilk dalgası 1 Ocak 2026’da başlıyor; sosyal yardım kurumları alarmda
Belçika’da işsizlik yardımlarını köklü biçimde yeniden düzenleyen ve kamuoyunda “Arizona reformu” olarak bilinen düzenlemenin ilk uygulama aşaması 1 Ocak 2026’da başlıyor. Reform kapsamında, ilk etapta yaklaşık 13 bin ila 15 bin gencin “inschakelingsuitkering” olarak bilinen gençlik işsizlik yardımı kesilecek.
Flaman İstihdam Servisi VDAB’ın (Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding) verileri ise reformun en kırılgan grupları doğrudan etkileyeceğini ortaya koyuyor. Yardımı sona erecek gençlerin yaklaşık üçte birinin, sağlık ya da ağır sosyal sorunlar nedeniyle çalışamaz durumda olduğu belirtiliyor. Bu tablo, sosyal yardım kurumlarını ve yerel yönetimleri alarma geçirmiş durumda.
Reformun Odağında Gençler Bulunuyor
Yeni düzenlemenin en sert maddeleri, iş piyasasına yeni giren gençleri kapsıyor. Daha önce 18–25 yaş arası okul mezunlarının, belirli şartlarla 3 yıl boyunca alabildiği “inschakelingsuitkering” yardımı, 1 yılla sınırlandırıldı.
1 Ocak 2025’ten önce bu hakka sahip olan gençler için tanınan geçiş süreci ise sona eriyor. 1 Ocak 2026 itibarıyla bu gruba yapılan ödemeler tamamen kesilecek. Bu durum, binlerce gencin tek düzenli gelir kaynağını bir anda kaybetmesi anlamına geliyor.
Yardımı Kaybedecek Gençlerin Profili Endişe Veriyor
VDAB verileri, reformun sosyal etkisini net biçimde gözler önüne seriyor. İlk dalgada yardımı kesilecek 13 bin 403 kişiden yaklaşık yüzde 34’ü, Özel Tarama Servisi (DGS) tarafından “işe yönlendirilemez” statüsünde değerlendirildi.
Bu statünün gerekçeleri arasında şunlar yer alıyor:
- Kronik fiziksel sağlık sorunları
- Psikolojik rahatsızlıklar
- Bilişsel engeller
- Barınma, borç ve bağımlılık gibi ağır sosyal problemler
Reform 6 Dalga Halinde Uygulanacak
Gençlerle başlayan yardım kesintileri, 6 dalga halinde ve yaklaşık 1,5 yıla yayılan bir takvimle uygulanacak.
|
Dalga |
Yardımın Sona Ereceği Tarih |
Etkilenen Temel Grup |
|
1. Dalga |
1 Ocak 2026 |
20 yıldan uzun süredir işsiz olanlar ve 1 yılı aşan gençlik yardımı alanlar |
|
2. Dalga |
1 Mart 2026 |
Kariyerinde 8–20 yıl tam işsizlik biriktirenler |
|
3. Dalga |
1 Nisan 2026 |
Kariyerinde 4–8 yıl tam işsizlik biriktirenler |
|
4. Dalga |
1 Temmuz 2026 |
İkinci ödenek dönemindeki işsizler |
|
5. Dalga |
Temmuz 2026 – Haziran 2027 |
5 yıldan az iş deneyimi olanlar |
|
6. Dalga |
1 Temmuz 2027 |
5 yıl ve üzeri iş deneyimi olanlar |
İstisna:
55 yaşın üzerinde olup en az 30 yıllık mesleki geçmişi bulunanlar reformdan muaf tutulacak.
OCMW’lere Büyük Sosyal Yük, Ek Kaynak Sağlandı
İşsizlik yardımı kesilenlerin başvuracağı son adres, belediyelere bağlı OCMW’ler (Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn) olacak. Bu kurumlar, başvuru sahiplerine “leefloon” (yaşam yardımı) bağlayabilecek.
Ancak 25 yaş altı gençler için:
- 3 aylık bekleme süresi,
- Zorunlu bireysel sosyal entegrasyon planı şartı bulunuyor.
Beklenen başvuru yoğunluğu nedeniyle federal hükümet OCMW’ler için ek önlemler aldı:
- 2026 yılı için 300 milyon Euro ek bütçe ayrıldı.
- 1 Ocak – 30 Haziran 2026 arasındaki başvurular için geri ödeme oranı yüzde 100’e çıkarıldı.
Siyasi Tartışmalar ve Belirsizlik
Reform, siyasette de sert tartışmalara yol açtı. Sosyal Entegrasyon Bakanı Anneleen Van Bossuyt (N-VA), yaşam yardımının “bir hamak değil, bir sıçrama tahtası” olması gerektiğini savunurken; Leuven Belediye Meclisi Üyesi Lies Corneillie (Groen), bu gençlerin hızla iş gücüne katılmasının “gerçekçi olmayan bir beklenti” olduğunu dile getirdi.
Flaman Çalışma Bakanı Zuhal Demir (N-VA) ise çalışamaz durumdaki kişiler için işsizlik sistemi dışında özel bir koruma rejimi oluşturulması çağrısında bulundu. Ancak federal düzeyde henüz somut bir adım atılmış değil.
Uzmanlardan Uyarı
Uzmanlar, kronik rahatsızlığı bulunan veya düzenli ilaç kullanan gençlere doktorlarıyla görüşmelerini, yardımı kesilecek herkesin ise yerel OCMW’lerle erkenden temasa geçerek alternatif destek imkânlarını araştırmalarını öneriyor.
Öte yandan, sağlık sigortası geri ödemelerinin 2026 ve 2027 yılları için garanti altında olduğu bilgisi, endişeleri kısmen azaltıyor.
Halil Uygun
