Belçika’da Emeklilik Reformu Krizi: 2027’den İtibaren Uzun Süre İşsiz Kalanların Maaşı Kesilecek
Belçika’da federal hükümetin hazırladığı emeklilik reformu taslağı, uzun süre işsiz kalanlar ve kariyer sonu yarı zamanlı çalışma düzeninden yararlananlar için yüzde 20’ye varan hak kaybı öngörüyor. Federal Emeklilik Dairesi’nin hesaplamalarına göre yeni emeklilerin yaklaşık yüzde 30’u düzenlemeden etkilenecek, aylık kayıp ortalama 300 euroyu aşacak.
Belçika’da Emeklilik Reformu Krizi: 2027’den İtibaren Uzun Süre İşsiz Kalanların Maaşı Kesilecek
Belçika’da federal hükümetin hazırladığı emeklilik reformu taslağı, uzun süre işsiz kalanlar ve kariyer sonu yarı zamanlı çalışma düzeninden yararlananlar için yüzde 20’ye varan hak kaybı öngörüyor. Federal Emeklilik Dairesi’nin hesaplamalarına göre yeni emeklilerin yaklaşık yüzde 30’u düzenlemeden etkilenecek, aylık kayıp ortalama 300 euroyu aşacak.
Belçika’da emeklilik sisteminde köklü değişiklikler öngören yeni reform taslağı kamuoyunda tartışma yarattı. Hükümetin şubat ayı sonunda Bakanlar Kurulu’nda görüşmeyi planladığı düzenleme, özellikle uzun süre işsiz kalanları ve kariyerlerinin son döneminde yarı zamanlı çalışma (landingsbaan) modeline geçenleri etkileyecek.
Federal Emeklilik Dairesi’nin hesaplamalarına göre, yeni emekli olacakların yaklaşık yüzde 30’u düzenlemeden doğrudan etkilenecek. Aylık emekli maaşlarında ortalama 300 euroyu aşan kayıp öngörülüyor.
“Eşdeğer Dönemler” Sınırlandırılıyor
Reformun merkezinde, çalışılmayan ancak mevcut sistemde emeklilik primi olarak kabul edilen “eşdeğer dönemler” (gelijkgestelde periodes) yer alıyor. İşsizlik süreleri, kariyer sonu yarı zamanlı çalışma (landingsbaan), hastalık, doğum veya bakım izinleri ile bazı yarı zamanlı çalışma türleri bu kapsamda değerlendiriliyor.
Mevcut sistemde emeklilik haklarının yaklaşık üçte biri bu tür dönemlere dayanıyor. Yeni taslakla birlikte hükümet, özellikle işsizlik, erken emeklilik (brugpensioen) ve kariyer sonu yarı zamanlı çalışma gibi dönemlerin emeklilik hesaplamasındaki ağırlığını azaltmayı hedefliyor.
Yüzde 20 Sınırı Geliyor
Taslağa göre uygulama kademeli olacak. Halihazırda 62 yaş üstü kişiler için kariyerlerindeki eşdeğer dönemlerin oranı yüzde 40 ile sınırlandırılmış durumda. Ancak 59 yaş ve altındakiler için bu sınır yüzde 20’ye düşürülecek. Bu oran aşıldığında, emeklilik primi ve dolayısıyla maaş tutarı düşürülecek.
Düzenlemeden en çok etkilenmesi beklenen gruplar şöyle sıralanıyor:
- 55 yaşından itibaren kariyer sonu yarı zamanlı çalışma düzenine geçenler
- Daha önce birkaç yıl işsiz kalmış olanlar
- Ek ödenekle uzun süre yarı zamanlı çalışanlar
Aileler ve Kadınlar Daha Fazla Etkilenecek
Belçika’nın önde gelen aile örgütlerinden Gezinsbond, taslağa sert tepki gösterdi. Kurum, özellikle bakım sorumluluğu üstlenen aile bireylerinin mağdur olacağı uyarısında bulundu.
Gezinsbond Genel Başkanı Ivo Mechels, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Emeklilik hakları çalışarak kazanılır. Bu bağ, sistemin sürdürülebilirliği için önemlidir. Ancak yüzde 20 sınırıyla, çoğu zaman kendi tercihleri olmayan nedenlerle kariyerlerine ara vermek zorunda kalan insanların maaşları kesiliyor. Hasta bir aile üyesine bakmak için, kreş imkanı olmadığı için ya da istem dışı yarı zamanlı çalışmak zorunda kalan aileler şimdi ayda birkaç yüz euro kayıp riskiyle karşı karşıya.”
Sendikaların verilerine göre, düzenlemeden etkileneceklerin yaklaşık yüzde 74’ünü kadınlar oluşturacak. Kadınların iş ve aile yaşamını dengelemek amacıyla daha sık yarı zamanlı çalışması veya kariyerlerine ara vermesi, bu oranın yüksek olmasının temel nedeni olarak gösteriliyor.
Hükümet: “Sistem İçin Gerekli”
Hükümet kanadı ise reformun emeklilik sisteminin mali sürdürülebilirliği açısından zorunlu olduğunu savunuyor. Amaçlarının, fiilen çalışılan yıllar ile ödenen primler arasındaki bağı güçlendirmek ve çalışılmayan dönemlerin sistem üzerindeki yükünü azaltmak olduğu belirtiliyor.
Emeklilikten sorumlu Bakan Jan Jambon tarafından hazırlanan taslak metnin şubat ayı sonunda Bakanlar Kurulu’nda görüşülmesi bekleniyor. Düzenlemenin 2027 yılında yürürlüğe girmesi planlanıyor.
Reform taslağı, sosyal taraflarla yapılacak müzakereler ve parlamentodaki tartışmalar sonrasında nihai şeklini alacak.
Halil Uygun
