2027'den itibaren daha az çalışana gelir desteği geliyor
Belçika'da sağlık sorunları nedeniyle tam zamanlı çalışmakta zorlanan ancak çalışmayı sürdürebilecek kişiler için yeni bir destek sistemi hazırlanıyor. 1 Ocak 2027'de başlatılması planlanan pilot uygulamayla, çalışma saatlerini geçici olarak azaltan çalışanlara kaybettikleri gelirin bir bölümü için ödeme yapılması hedefleniyor.
2027'den itibaren daha az çalışana gelir desteği geliyor
Belçika'da sağlık sorunları nedeniyle tam zamanlı çalışmakta zorlanan ancak çalışmayı sürdürebilecek kişiler için yeni bir destek sistemi hazırlanıyor. 1 Ocak 2027'de başlatılması planlanan pilot uygulamayla, çalışma saatlerini geçici olarak azaltan çalışanlara kaybettikleri gelirin bir bölümü için ödeme yapılması hedefleniyor.
Sağlık sorunları, bazı çalışanlar için tam zamanlı çalışmayı geçici olarak imkânsız hale getirebiliyor. Ancak bu durum, kişinin tamamen iş hayatından çekilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Belçika federal hükümeti, 2027'den itibaren bu durumdaki çalışanların hem iyileşmesini hem de çalışmaya devam etmesini kolaylaştıracak yeni bir sistem üzerinde çalışıyor.
Çalışma hayatına katılım desteği olarak adlandırılan ve kısaca APT olarak ifade edilen uygulamanın, çalışanların tamamen iş göremez duruma düşmeden çalışma sürelerini azaltabilmesini sağlaması öngörülüyor. Pilot projenin yasal çerçevesinin yaz tatili sonrasında Temsilciler Meclisi'ne sunulması planlanıyor.
Tamamen iş göremez hale gelmeden daha az çalışma imkânı
Çalışma katılım desteğinin (APT) 1 Ocak 2027'de pilot proje olarak başlatılması hedefleniyor. Öneri, cd&v Milletvekili Nahima Lanjri tarafından hazırlandı ve sağlık sorunları nedeniyle geçici olarak tam çalışma düzenini sürdüremeyen, ancak kısmi olarak çalışabilecek kişileri kapsıyor.
Mevcut sistemden farklı olarak APT'nin, kişinin tamamen iş göremez hale gelmesini beklemeden devreye girmesi amaçlanıyor. Örneğin sağlık sorunu yaşayan bir çalışan geçici olarak beşte dört oranında çalışabilecek ve çalışmadığı saatler nedeniyle oluşan gelir kaybının bir bölümü için destek alabilecek.
Lanjri, düzenlemenin amacını, çalışabilecek durumda olan kişilerin tamamen iş hayatından kopmak yerine daha düşük çalışma temposuyla faaliyetlerini sürdürmesini sağlamak olarak açıklıyor. Böylece çalışanlar için iyileşme sürecinde bir geçiş modeli oluşturulması hedefleniyor.
Artroz ve MS gibi sağlık sorunları olanları da kapsayabilir
Düzenleme, artroz, MS ve tam zamanlı çalışmayı zorlaştıran diğer sağlık sorunları bulunan çalışanlar açısından önem taşıyabilir. Bu kişilere, geçici olarak çalışmadıkları saatlerin bir bölümü karşılığında mali destek sağlanması planlanıyor.
Uygulamanın iki temel amacı bulunuyor. Çalışanın tamamen işten uzaklaşmadan iyileşebilmesi ve işveren açısından çalışanın kısmen de olsa görevini sürdürerek ileride tam zamanlı işe dönüşünün kolaylaştırılması.
Lanjri, öneriyi önceki yasama döneminde de gündeme getirmişti. Ekim 2025'te çalışma katılım desteğinin hayata geçirilmesi için bir karar önergesi sunmuştu. Düzenleme daha sonra 2026-2029 çok yıllı bütçe planına dahil edildi. Sosyal İşler ve Halk Sağlığı Bakanı Frank Vandenbroucke ise sınırlı bir hedef gruba yönelik pilot proje üzerinde çalışıyor.
Amaç tamamen işten kopuşu önlemek
APT'nin mevcut uygulamalardan önemli farklarından biri, kişinin uzun süreli iş göremez hale gelmesinden önce devreye girebilmesi. Buradaki temel yaklaşım, çalışanların tamamen iş hayatından kopmasını önlemenin, aylar veya yıllar sonra yeniden iş piyasasına kazandırılmasından daha kolay olabileceği düşüncesine dayanıyor.
Lanjri, yaklaşımı "İnsanları sudan çıkarmak yerine teknede tutmalıyız" sözleriyle özetliyor. Buna göre politika yapıcıların önleme, çalışma hayatına katılım ve uyarlanmış çalışma modellerine daha fazla ağırlık vermesi hedefleniyor.
Uzun süreli işten uzak kalmak, çalışanın yeniden iş hayatına dönmesini zorlaştırabiliyor. Geçici olarak daha düşük çalışma temposu ise kişinin iyileşme sürecinde aktif kalmasına ve iş çevresiyle bağlarını korumasına imkân sağlayabilir.
Mali desteğin yanı sıra rehberlik de gündemde
Pilot projede yalnızca mali desteğin değil, çalışanlara yönelik sağlık ve koruyucu rehberliğin de ele alınması planlanıyor.
Lanjri, bugün yalnızca çalışan tamamen iş hayatından çıktıktan sonra sunulan bazı mevcut programların, henüz çalışmaya devam eden ancak işten uzaklaşma riski taşıyan kişilere de uygulanabilmesini istiyor.
Bunlardan biri, mesleki risklerden sorumlu federal kurum Fedris tarafından yürütülen bel ağrısı programı. Söz konusu program, bel rahatsızlığı yaşayan çalışanların iyileşme sürecine destek sağlıyor.
Lanjri, bu tür desteklerin kişinin tamamen işten kopmasından önce devreye alınması gerektiğini belirtiyor. Böylece geçici olarak daha az çalışma, kısmi gelir desteği ve kişiye özel rehberliğin birlikte uygulanmasıyla sağlık sorunlarının uzun süreli iş göremezliğe dönüşmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Hedef grup henüz kesinleşmedi
Vandenbroucke, pilot projeye yönelik hedefli rehberliğin nasıl dahil edilebileceğini incelemesi için Ulusal Hastalık ve Maluliyet Sigortası Enstitüsü (RIZIV) çalışma grubunu görevlendirdi.
APT'den yararlanabilecek çalışanların kesin kapsamı da henüz belirlenmiş değil. Bu nedenle sistemin tüm ayrıntıları şu aşamada netleşmiş bulunmuyor.
Pilot projenin 1 Ocak 2027'de başlaması öngörülüyor. Ancak bunun için öncelikle yasal çerçevenin oluşturulması gerekiyor. Tasarının yaz tatili sonrasında Temsilciler Meclisi'ne sunulması bekleniyor.
Hedef grubun ve uygulamanın koşullarının belirlenmesinin ardından, parlamentodaki sürecin de tamamlanmasıyla hangi çalışanların yeni destekten yararlanabileceği ve sağlanacak mali desteğin miktarı netleşecek.
Lanjri, "Çalışabilecek durumda olan kişilere bu fırsat verilmelidir" diyerek pilot projenin, bu yaklaşımın çalışanları daha uzun süre iş hayatında tutup tutamayacağını ve uzun süreli iş göremezliği önlemeye katkı sağlayıp sağlayamayacağını ortaya koymasını beklediklerini belirtiyor.
Halil Uygun
