1 Haziran’dan itibaren Belçika’da iş hayatını kökünden değiştirecek yeni yasalar yürürlüğe giriyor
Belçika’da çalışma hayatını yakından ilgilendiren yeni düzenlemeler, 1 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor. İşten çıkarma sürelerinden gece çalışmasına, yarı zamanlı istihdamdan kamu çalışanlarının sosyal haklarına kadar birçok alanda önemli değişiklikler hayata geçirilecek.
1 Haziran’dan itibaren Belçika’da iş hayatını kökünden değiştirecek yeni yasalar yürürlüğe giriyor
Belçika’da çalışma hayatını yakından ilgilendiren yeni düzenlemeler, 1 Haziran 2026 itibarıyla yürürlüğe giriyor. İşten çıkarma sürelerinden gece çalışmasına, yarı zamanlı istihdamdan kamu çalışanlarının sosyal haklarına kadar birçok alanda önemli değişiklikler hayata geçirilecek. Yeni yasalar, hem işverenler hem de çalışanlar açısından iş dünyasında yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.
İşten Çıkarmalarda Azami Süre Sınırı Getiriliyor
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri, işveren tarafından yapılan işten çıkarmalarda uygulanacak bildirim süresine (opzegtermijn) üst sınır getirilmesi oldu.
1 Haziran 2026 ve sonrasında imzalanacak yeni iş sözleşmeleri için geçerli olacak düzenlemeye göre, çalışanların kıdem süresi ne kadar uzun olursa olsun bildirim süresi en fazla 52 hafta olacak.
Mevcut uygulamada yasal bir üst sınır bulunmazken, özellikle uzun yıllar çalışan personellerde bu süre iki yılı aşabiliyordu. Yeni sistemde kıdeme bağlı artış devam edecek ancak yaklaşık 17 yıllık hizmet süresinden sonra bildirim süresi 52 haftada sabitlenecek.
Belçika hükümeti, bu değişiklikle iş gücü piyasasında daha dengeli ve yatırım dostu bir ortam oluşturmayı hedeflediklerini belirtirken, sendikalar ise özellikle ileri yaşlardaki çalışanların iş güvencesinin zayıflayabileceği endişesini dile getiriyor.
Yarı Zamanlı Çalışmada Yeni Dönem
Yarı zamanlı (deeltijds) çalışanlar için de önemli değişiklikler yürürlüğe giriyor.
Şu ana kadar yarı zamanlı çalışan bir kişinin, tam zamanlı bir pozisyonun en az üçte biri oranında çalışması zorunluydu. Yeni yasayla birlikte bu sınır onda bire (1/10) düşürülüyor.
Yeni uygulamanın özellikle kısa süreli işlerin yoğun olduğu sektörlerde işverenlere daha fazla esneklik sağlaması bekleniyor. Ancak sendikalar, çalışma saatlerinin aşırı parçalanabileceği ve güvencesiz çalışma modellerinin yaygınlaşabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
Gece Çalışması Kuralları Değişiyor
Gece çalışması (nachtarbeid) konusunda da köklü bir reform hayata geçiriliyor.
Mevcut sistemde özel bir sektör anlaşması veya şirket izni bulunmadıkça saat 20.00 ile 06.00 arasında çalışmak yasak kabul ediliyordu. Yeni düzenleme ile birlikte gece çalışması tüm sektörlerde prensip olarak serbest hale getiriliyor.
Ancak e-ticaret, dağıtım ve lojistik sektörleri için farklı bir uygulama getirildi. Bu sektörlerde yeni işe başlayacak çalışanlar için gece primi (nachtpremie) artık saat 20.00’de değil, saat 23.00’te başlayacak. Hali hazırda çalışan personellerin mevcut haklarının ise korunacağı belirtildi.
İş Programlarında Esneklik Artıyor
Yeni yasalar kapsamında işverenlerin idari yükümlülüklerinde de sadeleştirmeye gidiliyor.
Şirketler artık çalışma programlarını (uurrooster) iş yönetmeliğinde (arbeidsreglement) ayrıntılı şekilde tek tek belirtmek zorunda kalmayacak. Bunun yerine genel çerçeve kuralları tanımlanabilecek.
Hükümet, bu değişiklikle işletmelerin daha esnek çalışma modellerine uyum sağlamasını ve bürokratik işlemlerin azaltılmasını amaçlıyor.
Kamu Çalışanlarının Hastalık Sistemi Değişiyor
Federal kamu çalışanlarını (ambtenaren) ilgilendiren önemli bir değişiklik de uzun süreli hastalık sistemiyle ilgili oldu.
Yeni düzenleme kapsamında, uzun süreli hastalık nedeniyle görev yapamayan kadrolu memurlar artık mevcut “hastalık emekliliği” (ziektepensioen) sistemine dahil edilmeyecek. Bunun yerine özel sektörde uygulanan hastalık ve maluliyet sigortasına benzer yeni bir sisteme geçilecek.
Belçika hükümeti, yıllık maliyeti yaklaşık 2,5 milyar avroyu bulan ve yaklaşık 87 bin memuru kapsayan mevcut sistemin zamanla tamamen sona erdirilmesini hedefliyor.
Yeni düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte Belçika iş piyasasında hem çalışanlar hem de işverenler açısından önemli değişimlerin yaşanması bekleniyor.
Halil Uygun
