1 Eylül'de Belçika'da yeni dönem: Okullardan araç muayenesine, ceza hukukundan sosyal politikalara önemli değişiklikler
Belçika’da 1 Eylül itibarıyla eğitim, ceza hukuku, araç muayenesi, emeklilik hizmetleri, sağlık ve sosyal destek alanlarında bir dizi yeni düzenleme yürürlüğe giriyor. Flandre’de öğrenciler için yeni eğitim hedefleri ve ek Hollandaca dersleri başlarken, yaklaşık 150 yıllık eski Ceza Kanunu yerini yeni sisteme bırakacak
1 Eylül'de Belçika'da yeni dönem: Okullardan araç muayenesine, ceza hukukundan sosyal politikalara önemli değişiklikler
Belçika’da 1 Eylül itibarıyla eğitim, ceza hukuku, araç muayenesi, emeklilik hizmetleri, sağlık ve sosyal destek alanlarında bir dizi yeni düzenleme yürürlüğe giriyor. Flandre’de öğrenciler için yeni eğitim hedefleri ve ek Hollandaca dersleri başlarken, yaklaşık 150 yıllık eski Ceza Kanunu yerini yeni sisteme bırakacak. Araç sahipleri için ise muayene aralıklarında önemli değişiklikler geliyor. Brüksel’de evsizlere yönelik 1.000 barınma yerinin kaldırılması da yeni dönemin tartışmalı başlıkları arasında yer alıyor.
Belçika’da yeni ayla birlikte çok sayıda düzenleme hayata geçiriliyor. Özellikle Flandre’de eğitim sistemi, ceza hukuku ve araç muayenesi alanlarında önemli değişiklikler 1 Eylül itibarıyla yürürlüğe girecek.
Bunun yanı sıra atıl banka hesaplarındaki küçük bakiyelerin Hazine’ye aktarılmasından emeklilik hattının ücretlendirilmesine, logopedistlerin görüntülü görüşme yapabilmesinden Doğu Flandre’deki bazı eyalet okullarında dini ve siyasi sembollere getirilen yasağa kadar farklı alanlarda yeni uygulamalar başlayacak.
Flandre’de eğitim sisteminde kapsamlı değişiklik
Yeni eğitim-öğretim yılıyla birlikte Flandre’de önemli bir eğitim reformu devreye giriyor.
Ortaöğretimin ilk yılında yaklaşık 3.800 öğrenci, normal ders programına ek olarak haftada üç saat Hollandaca dersi alacak. Bu öğrenciler, ilkokulun sonunda Hollandaca alanındaki asgari hedefleri karşılayamayan öğrenciler arasından belirlenecek.
Ek Hollandaca dersleri, ortaöğretime başlayan öğrencilerin yaklaşık yüzde 5,3’ünü kapsayacak.
İlkokullarda ise eski müfredat hedeflerinin yerini kademeli olarak yeni asgari hedefler almaya başlayacak. Yeni sistemde bilgiye daha fazla ağırlık verilirken, öğrenme hedefleri de önceki sisteme göre çok daha ayrıntılı biçimde tanımlanacak.
2026-2027 eğitim yılında yeni hedefler özellikle Hollandaca, matematik, fen bilimleri ile teknoloji alanlarında anaokulu ve ilkokulun ilk üç sınıfında uygulanmaya başlanacak. Diğer ders alanları ve daha üst sınıflar ise aşamalı olarak sisteme dahil edilecek. Sürecin 2029-2030 eğitim yılına kadar tamamlanması planlanıyor.
Okullarda ders günü kuralları da değişiyor
Yeni düzenlemeyle okulların ders günlerini mümkün olduğunca gerçek eğitim günleriyle örtüştürmesi amaçlanıyor.
Seçmeli tatil günlerinin kaldırılması, pedagojik eğitim günlerinin sınırlandırılması ve seçimler nedeniyle okul binalarında derslere ara verilmemesi öngörülüyor.
Ayrıca eğitim yılının ilk ve son günü tam ders günü olacak. Ortaöğretimde ise sınav ve değerlendirme amacıyla ders yapılmayan günlerin azami sayısı düşürülecek.
Buna karşılık, okul tatillerinin tarihleri bu düzenlemeyle değiştirilmiyor.
Eğitim reformunun bir başka ayağı olan dini ve felsefi derslerin daha esnek biçimde düzenlenmesi ise 1 Eylül’de yürürlüğe girmeyecek. Danıştay, hükümetin bu konuda öngördüğü organizasyonel esnekliğin sınırları aştığı görüşünü bildirdi.
150 yıllık Ceza Kanunu tarih oluyor
Belçika ceza hukukundaki en kapsamlı değişikliklerden biri de 1 Eylül’de yürürlüğe giriyor.
Yaklaşık 150 yıldır yürürlükte olan eski Ceza Kanunu, yerini yeni Ceza Kanunu’na bırakacak. Eski düzenlemenin temeli 1867 yılına dayanıyordu.
Yeni sistemin daha anlaşılır olması ve günümüz toplumunun normlarıyla daha fazla örtüşmesi hedefleniyor.
Yeni Ceza Kanunu, hapis cezasının kullanımını da yeniden şekillendiriyor. Hapis cezası, “son çare” olarak değerlendirilecek. Bir başka ifadeyle, cezanın amaçlarına başka yaptırım veya tedbirlerle ulaşılabiliyorsa hapis cezasına başvurulmaması öngörülüyor.
Ceza sisteminde yeni yaptırım seçenekleri de oluşturuluyor.
Eski sistemdeki “cinayet, suç ve kabahat” şeklindeki üçlü sınıflandırma kaldırılırken, suçlar yeni bir ceza seviyesi sistemiyle ele alınacak. Ana cezalar 1’den 8’e kadar seviyelere ayrılacak.
En düşük seviye olan 1. kategorideki fiiller için hapis cezası uygulanamayacak. En yüksek seviye olan 8. kategoride ise müebbet hapis cezası mümkün olacak.
Yeni sistemde hakimlerin verilen cezanın hangi amaca hizmet ettiğini de açıkça ortaya koyması gerekecek.
“Trafik kaynaklı ölüm” için yeni hukuki kavram
Yeni Ceza Kanunu’nun dikkat çeken yeniliklerinden biri de “trafik kaynaklı ölüm” (verkeersdoodslag) kavramının ceza hukukuna girmesi.
Böylece özellikle ağır sonuçlara yol açan trafik olaylarının cezai açıdan daha belirgin biçimde değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Yeni düzenleme, psikiyatrik rahatsızlığı bulunan faillerle ilgili cezaların daha uygun biçimde belirlenmesine de imkan sağlamayı hedefliyor.
Araç muayenesinde büyük değişiklik
1 Eylül’den itibaren Flandre’de araç muayene sistemi de önemli ölçüde değişiyor.
En dikkat çekici değişiklik, dört yaşından büyük binek otomobillerin artık iki yılda bir muayeneye götürülebilmesi olacak.
Yeni uygulamayla birlikte binek otomobiller, ilk tescil tarihinden dört yıl sonra ilk kez muayeneye tabi tutulacak. Daha önce ilk muayeneden sonra yıllık kontroller uygulanırken, son yıllarda kademeli olarak gevşetilen sistem artık tüm binek otomobiller için iki yıllık periyoda geçecek.
Sigorta belgesi ve çeki demiri kontrolleri değişiyor
Araç muayenesi sırasında artık sigorta belgesi kontrol edilmeyecek. Yetkililer, zorunlu trafik sigortasının federal düzeyde ve otomatik plaka tanıma sistemleriyle zaten kontrol edildiğini belirtiyor.
Ayrıca araçta çeki demiri bulunması için ayrı bir muayene gerekmeyecek.
Araçta ciddi kusur tespit edilmesi halinde sürücünün kusuru gidermesi için tanınan süre de uzatılıyor. Daha önce 15 gün olan süre iki aya çıkarılacak.
Hafif ticari araçlar ve kamyonetlerde de değişiklikler olacak. Bu araçların yıllık muayeneden iki yıllık sisteme geçişi kademeli olarak uygulanacak. İlk aşamada dört yaşını doldurmamış araçlar yeni sistemden yararlanacak.
Taksi ve otobüslerin muayene sıklığı da yıllık sistemden iki yılda bir olacak şekilde değiştirilecek.
Reform tartışmalara neden oluyor
Araç muayenesindeki değişiklikler ise herkes tarafından olumlu karşılanmıyor.
Sektör kuruluşu GOCA Vlaanderen ve sendikalar, reformun trafik güvenliğini, kontrollerin tarafsızlığını ve sektördeki istihdamı olumsuz etkileyebileceği görüşünde.
Mobilite kuruluşu Touring ise farklı bölgelerdeki kurallar arasındaki farkın sürücüleri araçlarını Flandre’de muayene ettirmeye yöneltebileceğini ve bunun bir tür “muayene turizmi” neden olacağını savunuyor.
250 avronun altındaki atıl hesap bakiyeleri Hazine’ye aktarılacak
Bankalarda uzun süre herhangi bir aktif işlem yapılmayan hesaplarla ilgili kurallar da değişiyor.
Beş yıl boyunca aktif işlem yapılmayan hesaplar “uyuyan” veya “atıl” hesap olarak değerlendiriliyor. Bankalar, hesap sahiplerini tespit etmeye çalışıyor. Sahip bulunamazsa para Mevduat ve Konsinye Kasası’na (DCK) aktarılıyor.
Daha önce 20 avro olan, sonrasında 60 avroya yükseltilen alt sınır, eylül ayından itibaren 250 avroya çıkarılacak.
Buna göre DCK’da bulunan ve 250 avronun altında kalan küçük tutarlar için artık bekleme süresi uygulanmayacak ve bu paralar doğrudan devlet hazinesine aktarılacak.
DCK’ya aktarılan diğer atıl varlıklar için geçerli zamanaşımı süresi de yakın zamanda 30 yıldan 5 yıla düşürülmüştü.
Vatandaşlar üzerlerine kayıtlı atıl hesap veya varlık bulunup bulunmadığını slapenderekeningen.be üzerinden kontrol edebilecek.
Emeklilik hattı artık ücretsiz olmayacak
Emeklilik dosyası hakkında bilgi almak isteyen vatandaşlar açısından da 1 Eylül’den itibaren değişiklik var.
Yıllardır ücretsiz olarak kullanılan 1765 numaralı Emeklilik Hattı kaldırılacak. Bunun yerine 02/225.17.65 numaralı standart telefon hattı kullanılacak.
Federal Emeklilik Hizmeti, serbest çalışanların sosyal sigorta kurumu ve Sigedis tarafından işletilen hattın ücretsiz olmasının kurumlara yılda 1 milyon avrodan fazla maliyet oluşturduğunu belirtiyor.
Yeni standart numaraya geçişle hükümetin tasarruf hedeflerine katkı sağlanması amaçlanıyor.
Vatandaşlar ayrıca emeklilik dosyalarıyla ilgili birçok bilgiye çevrim içi olarak mypension.be ve emeklilik reformuna ilişkin internet platformlarından ulaşabilecek.
Logopedistlerde görüntülü danışmanlık dönemi
Sağlık alanında ise logopedistlere görüntülü görüşme yoluyla hizmet verme imkanı tanınıyor.
1 Eylül’den itibaren logopedistler, belirli koşullar altında hastaları video bağlantısı üzerinden takip edebilecek. Ancak tercih her zaman hastaya ait olacak. Hasta yüz yüze görüşmek isterse fiziksel randevu yapılması gerekecek.
İlk görüşmenin yanı sıra değerlendirme ve bilanço seanslarının fiziksel olarak gerçekleştirilmesi gerekiyor. Toplu seanslarda da görüntülü tedavi uygulanamayacak.
Ayrıca 4 yaşından küçük çocuklar için uzaktan görüntülü tedavi mümkün olmayacak.
Bir hasta için art arda en fazla 10 görüntülü seans gerçekleştirilebilecek.
Doğu Flandre’de dokuz eyalet okulunda dini ve siyasi sembol yasağı
Doğu Flandre’deki dokuz eyalet okulunda da 1 Eylül’den itibaren yeni bir tarafsızlık kuralı uygulanacak.
Öğrenciler ve personel için dini veya siyasi inançları dışa vuran sembollerin kullanılması yasaklanacak.
Bu kapsamda başörtüsü, kipa, haç gibi dini sembollerin yanı sıra siyasi parti rozetleri de düzenlemenin kapsamına girecek.
Karar, geçen yıl Doğu Flandre İl Meclisi’nde yoğun tartışmalara yol açmıştı.
Flandre’deki GO! eğitim sisteminde tarafsızlık ilkesi zaten genel olarak uygulanıyor. Ancak belediye, şehir, eyalet ve özel okullarda bu konuda karar verme yetkisi okulların kendi düzenlemelerine bağlı.
Brüksel’de 1.000 evsiz barınma yeri kaldırılıyor
1 Eylül’de Brüksel’de de sosyal açıdan tartışmalı bir uygulama yürürlüğe girecek.
Brüksel Başkent Bölgesi’nde evsizler için kullanılan 1.000 geçici barınma yeri kaldırılacak.
“Brussels Deal” kapsamında oluşturulan 2.000 barınma yerinin sayısı böylece 1.000’e indirilecek.
Söz konusu sistem, 2022 sonunda federal sığınmacı kabul ağı üzerindeki kapasite baskısını azaltmak amacıyla oluşturulmuş ve Brüksel’de 2.000 yeni yer için yılda yaklaşık 42 milyon avroluk bütçe ayrılmıştı.
Sığınma ve Göç Bakanı Anneleen Van Bossuyt, mevcut ihtiyacın yaklaşık 1.000 yalnız erkek seviyesine gerilediğini ve bunların yaklaşık yarısının aile, arkadaş veya tanıdıklarının yanında kalabileceğini belirterek 2.000 kişilik kapasitenin tamamının finanse edilmesinin artık gerekli olmadığını savunuyor.
Yardım kuruluşları uyarıyor
Ancak sivil toplum kuruluşları hükümetin değerlendirmesine katılmıyor.
Brüksel'deki evsizlere yönelik hizmet kuruluşu Samusocial, barınma taleplerinin aksine arttığını ve özellikle çocuklu ailelerin ciddi biçimde etkilendiğini belirtiyor.
Kuruluşun verilerine göre yalnızca temmuz ayında barınma talebinde bulunan 299 ailenin 244’üne, barınma ağının kapasitesinin dolu olması nedeniyle yardım sağlanamadı.
Sivil toplum kuruluşları, barınma kapasitesindeki düşüşün insanların metro istasyonları ve parklara yönelmesine, hatta Brüksel’de yeni çadır kamplarının ortaya çıkmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
1 Eylül itibarıyla öne çıkan değişiklikler
Yeni düzenlemeler farklı kesimleri doğrudan etkileyecek. Öne çıkan başlıklar şöyle:
- Eğitim: Flandre’de yeni asgari öğrenme hedefleri uygulanmaya başlayacak ve yaklaşık 3.800 ortaöğretim öğrencisine haftada üç saat ek Hollandaca dersi verilecek.
- Ceza hukuku: 1867 tarihli eski Ceza Kanunu yürürlükten kalkacak ve yeni Ceza Kanunu yürürlüğe girecek.
- Araç muayenesi: Dört yaşından büyük binek otomobiller için iki yılda bir muayene dönemi başlayacak.
- Ciddi araç kusurları: Kusurların giderilmesi için tanınan süre 15 günden iki aya çıkarılacak.
- Sigorta belgesi: Araç muayenesinde sigorta belgesi kontrol edilmeyecek.
- Atıl hesaplar: 250 avronun altındaki belirli “uyuyan” hesap bakiyeleri doğrudan Hazine’ye aktarılacak.
- Emeklilik: Ücretsiz 1765 hattının yerine ücretli standart telefon numarası kullanılacak.
- Logopedi: Belirli şartlarla görüntülü danışmanlık mümkün olacak.
- Doğu Flandre: Dokuz eyalet okulunda dini ve siyasi sembollere ilişkin tarafsızlık yasağı uygulanacak.
- Brüksel: Evsizler ve sığınmacılar için kullanılan geçici barınma kapasitesi 2.000’den 1.000’e indirilecek.
Böylece 1 Eylül 2026, Belçika’da özellikle eğitim, adalet, ulaşım ve sosyal politikalar açısından yeni bir dönemin başlangıcı olacak. Reformların bir bölümü hükümet tarafından kamu hizmetlerinin modernleştirilmesi ve verimliliğin artırılması olarak sunulurken, özellikle araç muayenesi ve Brüksel’deki barınma kapasitesindeki düşüş gibi bazı değişiklikler güvenlik ve sosyal etkileri açısından tartışılmaya devam ediyor.
Halil Uygun
