Belçika’da 1 Ekim’den itibaren yeni dönem: Birçok alanda kurallar değişiyor
Belçika’da 1 Ekim’den itibaren sağlık, enerji, çalışma hayatı ve ceza infaz sistemi başta olmak üzere birçok alanda yeni düzenlemeler yürürlüğe girecek. Diş hekimlerinde kimlik doğrulaması zorunlu hale gelirken, enerji sözleşmeleri, elektronik kelepçe ve bisiklet ödeneklerinde de yeni dönem başlayacak.
Belçika’da 1 Ekim’den itibaren yeni dönem: Birçok alanda kurallar değişiyor
Belçika’da 1 Ekim’den itibaren sağlık, enerji, çalışma hayatı ve ceza infaz sistemi başta olmak üzere birçok alanda yeni düzenlemeler yürürlüğe girecek. Diş hekimlerinde kimlik doğrulaması zorunlu hale gelirken, enerji sözleşmeleri, elektronik kelepçe ve bisiklet ödeneklerinde de yeni dönem başlayacak.
Belçika’da 1 Ekim 2026’dan itibaren sağlık, enerji, çalışma hayatı, ceza infaz sistemi, konut renovasyonu ve araç tescili başta olmak üzere birçok alanda yeni düzenlemeler yürürlüğe girecek. Diş hekimlerinde belirli işlemlerde kimlik doğrulaması zorunlu hale gelirken, enerji sözleşmelerindeki yanıltıcı promosyon indirimlerine yeni kurallar getirilecek. Öğrenci girişimciler için 25 yaş sınırı kaldırılacak, cezaevlerindeki aşırı yoğunlukla mücadele kapsamında elektronik kelepçe uygulaması genişletilecek. Brüksel’de elektrikli araç şarj noktalarında uzun süre kalan araçlardan ise ek ücret alınacak.
Belçika’da ekim ayıyla birlikte vatandaşları, çalışanları, işverenleri ve işletmeleri yakından ilgilendiren bir dizi yeni uygulama hayata geçiriliyor.
1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek düzenlemeler sağlık hizmetlerinden enerji sözleşmelerine, öğrenci girişimciliğinden ceza infaz sistemine, elektrikli araç şarj noktalarından kişiselleştirilmiş araç plakalarına kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Çalışma hayatında da çeşitli değişiklikler devreye girerken, PC 200 kapsamındaki çalışanların bisiklet ödeneği artırılacak. 2028 sosyal seçimleri için çalışan sayısının belirlenmesinde kullanılacak referans dönemi de 1 Ekim’de başlayacak.
Diş hekiminde kimlik doğrulaması zorunlu olacak
Sağlık alanındaki dikkat çeken değişikliklerden biri diş hekimlerinde uygulanacak.
Yeni düzenlemeyle diş hekimleri, elektronik üçüncü taraf ödeyici sistemini kullandıkları durumlarda hastalarının kimliğini doğrulamak zorunda olacak.
Söz konusu sistemde hasta, tedavi veya muayene ücretinin tamamını ödemek yerine yalnızca kendisine düşen bölümü ödüyor.
Yetişkin hastaların kimlik doğrulamasında Belçika elektronik kimlik kartı (eID) veya elektronik yabancı kimlik kartı kullanılabilecek. Çocuklarda ise Kids-ID veya ISI+ kartı geçerli olacak.
Hastanın randevu sırasında kimlik kartını yanında bulundurmaması sağlık hizmetinden yararlanamayacağı anlamına gelmeyecek. Diş hekimi, gerekli durumlarda hastanın kimliğini sağlık sigortası kurumuna ait yapışkan etiket gibi alternatif yöntemlerle doğrulayabilecek.
Kistik fibrozis ilacı Alyftrek’in geri ödeme kapsamı genişliyor
Sağlık alanındaki bir diğer değişiklik ise kistik fibrozis hastalarının tedavisinde kullanılan Alyftrek adlı ilaçla ilgili olacak.
1 Ekim’den itibaren ilacın geri ödeme kapsamı genişletilecek ve düzenleme 6 yaş ve üzerindeki hastaları kapsayacak.
Yeni uygulamayla daha nadir görülen belirli genetik mutasyonlara sahip hastaların da geri ödemeli tedaviye erişebilmesinin önü açılacak.
Geri ödeme, kistik fibrozis hastalarının yaklaşık yüzde 85’inde görülen F508del mutasyonuna sahip kişiler ile F508del mutasyonu bulunmayan ancak belirlenen nadir mutasyonları taşıyan hastalar için geçerli olacak.
F508del dışındaki söz konusu nadir mutasyonlara sahip hastalar açısından düzenleme, daha önce geri ödeme kapsamında bulunmayan bir CFTR modülatör tedavisine erişim imkanı sağlayacak.
Brüksel’de şarj noktalarında 6 saat sınırı
Brüksel Başkent Bölgesi’nde elektrikli araç kullanıcılarını ilgilendiren yeni bir uygulama da 1 Ekim’de başlayacak.
Elektrikli araçların kamuya açık şarj noktalarını gereğinden uzun süre işgal etmesini önlemek amacıyla yeni bir rotasyon tarifesi uygulanacak.
Saat 09.00 ile 22.00 arasında bir şarj noktasına 6 saatten uzun süre bağlı kalan araçlardan, 6 saatin ardından dakika başına 6 cent ek ücret alınacak.
Düzenlemeyle özellikle şarj işlemi tamamlandıktan sonra araçların uzun süre şarj noktalarında bırakılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Benzer uygulamalar daha önce Antwerpen ve Gent gibi kentlerde de hayata geçirilmişti.
Enerji sözleşmelerindeki “sahte indirimlere” yeni kurallar
Elektrik ve doğal gaz tüketicilerini ilgilendiren önemli değişikliklerden biri de enerji şirketlerinin sunduğu promosyon indirimlerinde yapılacak.
Federal Enerji Düzenleme Kurumu CREG’in doğruladığı yeni düzenlemeye göre enerji tedarikçileri, 1 Ekim’den itibaren yüksek tutarlı “hoş geldin” veya promosyon indirimlerini kullanarak sözleşmelerini gerçekte olduğundan daha avantajlı gösteremeyecek.
Mevcut uygulamada özellikle yeni müşterilere sunulan yüksek tutarlı indirimler fiyat karşılaştırma platformlarındaki hesaplamalara dahil edilebiliyor ve böylece sözleşme en ucuz seçeneklerden biriymiş gibi görünebiliyordu.
Yeni sistemle indirimlerin ilk kilovatsaatten itibaren uygulanması ve sözleşmenin tamamı boyunca geçerli olması gerekecek.
Enerji tedarikçileri aynı ay içerisinde bir sözleşmenin fiyat koşullarını değiştirdiğinde ürünün adını da esaslı biçimde değiştirmek zorunda olacak. Böylece farklı fiyat koşullarına sahip ürünlerin aynı isim altında tüketiciler açısından karışıklığa yol açmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Öğrenci girişimciler için 25 yaş sınırı kaldırılıyor
Belçika’da öğrenci statüsünde serbest meslek sahibi olarak çalışanları ilgilendiren önemli bir değişiklik de yürürlüğe girecek.
1 Ekim’den itibaren öğrenciler, 25 yaşını doldurduktan sonra da gerekli koşulları karşılamaları halinde öğrenci-serbest meslek sahibi statüsünü koruyabilecek.
KOBİ planı kapsamında hayata geçirilen düzenlemeyle öğrencilerin akademik veya eğitim yılının başında vermek zorunda olduğu şeref beyanı da kaldırılacak.
Öğrencinin gerekli eğitim koşullarını karşılayıp karşılamadığı bundan böyle ders ve sınav sonuçları üzerinden sonradan kontrol edilecek.
Diplomasını aldığı dönemde de öğrenci statüsünün korunmasının önü açılacak. Öğrenci, mezun olduğu üç aylık dönem boyunca, söz konusu dönemin tamamında eğitim şartını karşılamasa dahi statüsünü sürdürebilecek.
27 krediden veya 17 ders saatinden daha az programa kayıtlı olup bitirme tezi hazırlayan öğrenciler de belirli şartları karşılamaları halinde öğrenci girişimci statüsünden yararlanabilecek.
Cezaevlerindeki yoğunluğa karşı elektronik kelepçe
Belçika cezaevlerinde uzun süredir devam eden aşırı doluluk sorunuyla mücadele kapsamında hazırlanan acil tedbirler de 1 Ekim’de yürürlüğe girecek.
Yeni sistem kapsamında belirli kategorilerdeki hükümlülerin elektronik kelepçe uygulamasına alınmasının önü açılacak.
18 aya kadar hapis cezasına çarptırılan hükümlüler, 2028 yılı sonuna kadar belirlenen koşullar çerçevesinde otomatik olarak elektronik kelepçe uygulamasına alınabilecek.
Yüksek risk kategorisindeki hükümlüler ise düzenlemenin dışında tutulacak.
Her dosya ceza infaz hakimi veya ilgili ceza infaz mahkemesinin denetimine sunulacak. Ancak söz konusu yargısal denetim, elektronik kelepçe uygulamasının başlamasının ardından gerçekleştirilecek.
Oturum hakkı bulunmayan hükümlülerin sınır dışı süreci hızlandırılacak
Ceza infaz sistemindeki değişiklikler, Belçika’da oturum hakkı bulunmayan hükümlülerin ülkeden çıkarılması süreçlerini de kapsıyor.
Yeni düzenlemeyle bazı durumlarda hükümlünün cezasının sona ermesine 12 ay kala, ceza infaz hakiminin müdahalesine gerek kalmadan sınır dışı edilmesinin önü açılacak.
Ayrıca 3 yıla kadar hapis cezasına çarptırılan ve belirlenen koşulları karşılayan, oturum hakkı bulunmayan hükümlüler için geçici bir acil prosedür uygulanacak.
Bu kapsamdaki hükümlülerin cezalarının üçte birini tamamlamalarının ardından sınır dışı edilmeleri mümkün hale gelebilecek.
Cezaevlerindeki aşırı yoğunluk nedeniyle uygulanan erken tahliye düzenlemesi de 2027 yılının sonuna kadar uzatılacak. Ancak bu imkan, toplam hapis cezası en fazla 3 yıl olan hükümlülerle sınırlandırılacak.
Belçika’daki ceza infaz mahkemeleri ise daha önce düzenlemeler konusunda yargı bağımsızlığı ve kuvvetler ayrılığı açısından kaygılarını dile getirmişti.
Wallonia’da renovasyon destekleri değişiyor
Wallonia Bölgesi’nde konutların yenilenmesine yönelik destek sistemi de 1 Ekim’den itibaren değişecek.
Yeni model kapsamında desteklerin doğrudan hibe yerine kredi şeklinde verilmesi öngörülüyor.
Sağlanacak desteğin koşulları, başvuru sahibinin gelir düzeyinin yanı sıra gerçekleştirilecek renovasyon çalışmalarının sağlayacağı enerji tasarrufuna göre belirlenecek.
Programın özellikle enerji verimliliği düşük konutlara yönlendirilmesi ve yapılacak çalışmalarla bu yapıların enerji performansının yükseltilmesi hedefleniyor.
Uygunsuz kişiselleştirilmiş plakalar iptal edilebilecek
Araç tescil sisteminde de 1 Ekim itibarıyla yeni bir dönem başlayacak.
Belçika Araç Tescil Müdürlüğü (DIV), kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olduğu değerlendirilen kişiselleştirilmiş araç plakalarını idari olarak iptal edebilecek.
DIV, kişiselleştirilmiş plaka başvurularını uzun süredir çeşitli yöntemlerle ve yapay zeka destekli sistemlerin de dahil olduğu kontrollerle inceliyor. Buna rağmen bazı uygunsuz kombinasyonların kontrollerden geçebildiği belirtiliyor.
Mevcut uygulamada DIV, plaka sahibinden söz konusu plakayı gönüllü olarak değiştirmesini talep edebilirken, yeni düzenlemeyle belirli şartlarda plakayı resen iptal edebilecek.
Saldırgan veya kamu düzenine aykırı mesajlar içeren, savaş suçlarına, silahlı çatışmalara ya da şiddete gönderme yapan plakaların yanı sıra ırkçı, cinsiyetçi, inkârcı veya homofobik ifadeler ile şiddet, ırk ayrımı, nefret veya ayrımcılığı teşvik eden içerikler de düzenlemenin kapsamına girecek.
Mesajın açık şekilde değil, gizli veya örtülü biçimde verilmesi durumunda da plakanın iptal edilebilmesi mümkün olacak.
Çalışma hayatında da değişiklikler var
Ekim ayıyla birlikte Belçika’daki çalışanları ve işverenleri ilgilendiren çeşitli düzenlemeler de uygulanmaya başlanacak.
Federal Bakanlar Kurulu tarafından kabul edilen karar tasarısı kapsamında işçilerin yıllık izinleri için ödenen sosyal katkılarda geçici artış yapılacak.
Öngörülen düzenleme 1 Ekim 2026 ile 31 Aralık 2033 arasındaki dönemi kapsayacak.
Çalışanların kendi araçlarını işle ilgili yolculuklarda kullanmaları halinde işveren tarafından ödenebilen kilometre tazminatı da 1 Ekim itibarıyla yeniden düzenlenecek.
Belirlenen üst sınırlar dahilindeki ödemeler, gerekli şartların karşılanması halinde çalışan açısından vergi ve sosyal güvenlik primi bakımından avantaj sağlayabiliyor.
PC 200 çalışanlarının bisiklet ödeneği artıyor
Belçika’da Yardımcı Çalışanlar Komisyonu olarak bilinen PC 200 kapsamındaki çalışanların bisiklet ödeneğinde de artış yapılacak.
1 Ekim 2026’dan itibaren bisikletle işe gidip gelen çalışanlara kilometre başına ödenen tutar 0,27 avrodan 0,32 avroya çıkarılacak.
Günlük üst sınır 12,80 avro olarak uygulanacak ve en fazla 40 kilometrelik gidiş-dönüş mesafesi dikkate alınacak.
Örneğin işe gidiş-dönüş toplam 30 kilometre bisiklet kullanan bir çalışan mevcut sistemde günlük 8,10 avro alırken, yeni uygulamayla 9,60 avro alabilecek. Böylece günlük ödeme 1,50 avro artacak.
2028 sosyal seçimleri için referans dönemi başlıyor
Belçika’da 2028 yılında işyerlerinde sosyal seçim yapılıp yapılmayacağının belirlenmesinde kullanılacak çalışan sayısı hesaplaması için referans dönemi de 1 Ekim 2026’da başlayacak.
Referans dönemi 1 Ekim 2026 ile 30 Eylül 2027 tarihleri arasını kapsayacak.
Mevcut kurallara göre bir işletmede ortalama çalışan sayısının 50’ye ulaşması halinde İş Güvenliği ve Çalışma Komitesi (CPBW), 100’e ulaşması halinde ise işletme konseyi kurulması gündeme geliyor.
Bu nedenle işverenlerin referans dönemi boyunca çalışan sayılarını yakından takip etmeleri önem taşıyor.
9 Ekim’de ulusal sendikal eylem
Belçika’da federal hükümetin tasarruf politikalarına karşı 9 Ekim 2026 tarihinde ulusal düzeyde sendikal eylem düzenlenmesi planlanıyor.
ABVV ve ACV tarafından organize edilen eyleme katılan çalışanlar, çalışmadıkları saatler bakımından grev nedeniyle işe gelmemiş kabul edilecek ve bu süre için ücret hakkına sahip olmayacak.
İşverenlerin de eylemin işleyiş üzerindeki olası etkilerini önceden değerlendirmeleri ve gerekli organizasyon tedbirlerini almaları bekleniyor.
Kış saati 25 Ekim’de başlıyor
Belçika’da ekim ayında yaşanacak bir diğer değişiklik ise kış saati uygulamasına geçiş olacak.
24 Ekim Cumartesi gününü 25 Ekim Pazar gününe bağlayan gece saatler 03.00’ten 02.00’ye geri alınacak.
Saat değişikliği özellikle gece vardiyasında çalışanların çalışma süreleri ve ücret hesaplamaları açısından sonuç doğurabilecek.
Gece vardiyasındaki çalışanlara ilişkin uygulamalar, Ulusal Çalışma Konseyi’nin 28 Mart 1977 tarihli 30 No’lu toplu iş sözleşmesi çerçevesinde düzenleniyor.
Belçika’da 1 Ekim itibarıyla başlayacak yeni dönem, sağlık hizmetlerinden enerji faturalarına, çalışanların haklarından öğrenci girişimciliğine, elektrikli araçlardan ceza infaz sistemine kadar toplumun farklı kesimlerini ilgilendiren çok sayıda değişikliği beraberinde getirecek.
Halil Uygun
