Ortadoğu’daki savaş fiyatları vurabilir: Plastikten gıdaya zam uyarısı
Ortadoğu’da artan gerilim ve İran’a yönelik operasyonlar küresel enerji piyasalarını sarsarken, uzmanlar fiyat artışlarının sadece yakıtla sınırlı kalmayacağını belirtiyor. Tüketici örgütleri, plastikten gıdaya kadar birçok üründe yeni bir fiyat şoku yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Ortadoğu’daki savaş fiyatları vurabilir: Plastikten gıdaya zam uyarısı
Ortadoğu’da artan gerilim ve İran’a yönelik operasyonlar küresel enerji piyasalarını sarsarken, uzmanlar fiyat artışlarının sadece yakıtla sınırlı kalmayacağını belirtiyor. Tüketici örgütleri, plastikten gıdaya kadar birçok üründe yeni bir fiyat şoku yaşanabileceği uyarısında bulundu.
Ortadoğu’da artan çatışmalar ve enerji nakliyatındaki riskler küresel piyasalarda yeni bir fiyat dalgası endişesine yol açtı. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki enerji sevkiyatının aksaması ve bölgedeki bazı üretim tesislerinin faaliyetlerini durdurmasının, petrol ve doğalgaz fiyatlarının yanı sıra birçok ürünün maliyetini artırabileceğini belirtiyor.
Enerji araştırma kuruluşu Rystad Energy, çatışmaların uzaması halinde petrol fiyatlarının üç haneli seviyelere çıkabileceği uyarısında bulunurken, Katar Enerji Bakanı Saad el-Kaabi de krizin küresel ekonomi üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini söyledi.
Artan doğalgaz fiyatlarının elektrik üretim maliyetlerini doğrudan etkilediğini belirten uzman Paul D’Hoore, Avrupa’nın doğalgaz referans fiyatı olan Dutch TTF’nin savaşın başlamasıyla birlikte iki katına çıkarak megavat saat başına 60 Euro’nun üzerine çıktığını ifade etti. D’Hoore, gazla çalışan elektrik santrallerindeki maliyet artışının piyasa mekanizması gereği tüm elektriğin fiyatını yukarı çekebileceğini ve bunun da hanelerin elektrik faturalarına yansıyacağını belirtti.
Uzmanlara göre enerji fiyatlarındaki artış yalnızca elektrik ve yakıtla sınırlı kalmayacak. Petrol türevi olan plastik, ambalajdan inşaat malzemelerine kadar birçok sektörde kullanıldığı için üretim maliyetlerini doğrudan etkiliyor. Analizler, Ortadoğu’daki gerilimin plastik hammaddelerinden biri olan polipropilen fiyatlarını da yükselttiğini gösteriyor.
Enerji maliyetlerindeki artış Avrupa’daki kimya sektörünü de zorluyor. Yüksek enerji fiyatları nedeniyle bazı şirketlerin üretimi azaltmayı tercih ettiği belirtilirken, küçük ve orta ölçekli işletmelerin ciddi bir nakit akışı baskısıyla karşı karşıya kalabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, en büyük etkinin ise gıda fiyatlarında görülebileceğini belirtiyor. Tüketici örgütü Test-Aankoop’tan Laura Clays, gıda üretiminin enerji, nakliye ve depolama maliyetlerine son derece duyarlı olduğunu vurgulayarak petrol fiyatlarındaki kalıcı artışın gıda enflasyonunu yeniden yükseltebileceğini söyledi.
Savaşın gübre sektörünü de olumsuz etkilediği belirtiliyor. Katar’da bazı tesislerin üretimi durdurması ve İran’daki üretim aksaklıkları, küresel gübre tedarik zincirinde sorunlara yol açtı. Hürmüz Boğazı’nın küresel gübre ticaretinde önemli bir geçiş noktası olması nedeniyle yaşanan aksaklıkların tarım maliyetlerini artırabileceği ifade ediliyor.
Gıda güvenliği uzmanları, arz kesintilerinin devam etmesi halinde önümüzdeki haftalarda ekmek fiyatlarında artış yaşanabileceğini, birkaç ay içinde yumurta ve tavuk eti gibi temel gıda ürünlerinde de fiyatların yükselmesinin muhtemel olduğunu belirtiyor.
Uzmanlar, enerji ve hammadde fiyatlarındaki artışın küresel tedarik zincirini etkileyerek önümüzdeki aylarda tüketicilerin günlük yaşamında daha pahalı ürünlerle karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.
Halil Uygun
