Doğu Flaman eğitiminde başörtüsü yasağı “Ayrımcılık”: İnsan Hakları Enstitüsü eyalete dava önerdi
Belçika İnsan Hakları Enstitüsü, Doğu Flaman Eyaleti’ndeki başörtüsü yasağının ayrımcılık oluşturduğunu açıklayarak eyalet yönetimine karşı dava açılmasını önerdi. Aynı gün Anayasa Mahkemesi, Genk’teki İslami okulun tanınmasının reddine ilişkin kararı hukuka uygun buldu. İki gelişme, Flaman Bölgesi’nde eğitim ve din özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Doğu Flaman eğitiminde başörtüsü yasağı “Ayrımcılık”: İnsan Hakları Enstitüsü eyalete dava önerdi
Belçika İnsan Hakları Enstitüsü, Doğu Flaman Eyaleti’ndeki başörtüsü yasağının ayrımcılık oluşturduğunu açıklayarak eyalet yönetimine karşı dava açılmasını önerdi. Aynı gün Anayasa Mahkemesi, Genk’teki İslami okulun tanınmasının reddine ilişkin kararı hukuka uygun buldu. İki gelişme, Flaman Bölgesi’nde eğitim ve din özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Doğu Flaman Eyaleti’nde eyalet eğitim kurumlarında uygulanan başörtüsü yasağı, Belçika İnsan Hakları Enstitüsü (Mensenrechteninstituut – MRM) tarafından “ayrımcı” bulundu. Enstitü, eyalet yönetimine karşı resmi dava açılması yönünde tavsiye kararını yayınladı. MRM’ye göre başörtüsü yasağı, hem din özgürlüğünü hem de eşit muamele ilkesini ihlal ediyor.
Başörtüsü tartışmaları sürerken, aynı gün Belçika Anayasa Mahkemesi de Genk’te kurulması planlanan İslami okulun tanınmasının reddine ilişkin dosyada kritik bir karar verdi. Mahkeme, Flaman Eğitim Bakanı Ben Weyts’in (N-VA) 2020’de aldığı ret kararının Anayasa’ya aykırı olmadığına hükmetti. Böylece, Devlet Konseyi’nin iptal ettiği kararın hukuki dayanağı yeniden teyit edilmiş oldu.
Güvenlik raporları “meşru gerekçe” sayıldı
Weyts, okulun tanınmasını Staatsveiligheid (Devlet Güvenliği) ve OCAD (Terörle Mücadele Koordinasyon Organı) tarafından hazırlanan güvenlik raporlarına dayandırarak reddetmişti. Devlet Konseyi, Nisan 2022’de bu kararı iptal etmiş ve “eğitim yönetmeliğinin öngördüğü kriterlerin aşılmaması gerektiğini” belirtmişti.
Dosya yeniden Anayasa Mahkemesi’ne taşındı ve şu soruya yanıt arandı:
“Eğitim yönetmeliği dışında ek kriterler (örneğin güvenlik) kullanılabilir mi?”
Mahkeme bu soruya “Evet” yanıtını vererek, Bakan Weyts’in 2020 tarihli kararını hukuken meşrulaştırdı. Karar, Het Belang van Limburg tarafından duyuruldu ve mevcut Eğitim Bakanı Zuhal Demir’in (N-VA) kabinesi tarafından doğrulandı.
Üç başvuru, üç ret: Yıllardır süren tanınma mücadelesi
Genk’teki İslami okul girişimi, 2019’dan bu yana üç kez tanınma başvurusu yaptı ve üç kez reddedildi:
- 2019: Eski Bakan Hilde Crevits (CD&V) ilk başvuruyu reddetti.
- 2020: Ben Weyts ikinci reddi verdi; karar 2022’de Devlet Konseyi tarafından iptal edildi.
- Ağustos 2022: Üçüncü ret geldi; okul derneği (vzw) yeniden temyize gitti.
Anayasa Mahkemesi’nin son görüşü, Devlet Konseyi’nin vereceği nihai kararı doğrudan bağlamasa da güçlü bir hukuki rehber niteliği taşıyor.
Siyasi yansımalar: “Güvenlik”–“Ayrımcılık” ekseni
Zuhal Demir’in kabinesi, mahkeme kararının “eğitimde güvenlik, entegrasyon ve toplumsal istikrar” politikalarını güçlendirdiğini açıkladı.
Muhalefet ise kararın, Flaman Bölgesi’nde Müslüman okullara yönelik “sistematik engelleme” anlamına geldiğini savunuyor.
Doğu Flaman’daki başörtüsü davası önerisi ile Genk İslami Okulu kararı aynı gün gündeme gelince, Flaman eğitim sisteminde din özgürlüğü, güvenlik ve tarafsızlık eksenindeki tartışmalar yeniden yoğunlaştı.
Halil Uygun
