Belçika’da tek kullanımlık vape yasağı ilk sonuçlarını verdi: Bir yılda 140 bin kaçak ürün ele geçirildi
Belçika’nın 1 Ocak 2025’te yürürlüğe koyduğu tek kullanımlık elektronik sigara (vape) yasağı kapsamında, bir yıl içinde düzenlenen 2 bin 400 denetimde 140 binden fazla kaçak ürün ele geçirildi. Sağlık Bakanı Frank Vandenbroucke, şimdi de tatlı aromalı vapelere yasak getirmeye hazırlanıyor.
Belçika’da tek kullanımlık vape yasağı ilk sonuçlarını verdi: Bir yılda 140 bin kaçak ürün ele geçirildi
Belçika’nın 1 Ocak 2025’te yürürlüğe koyduğu tek kullanımlık elektronik sigara (vape) yasağı kapsamında, bir yıl içinde düzenlenen 2 bin 400 denetimde 140 binden fazla kaçak ürün ele geçirildi. Sağlık Bakanı Frank Vandenbroucke, şimdi de tatlı aromalı vapelere yasak getirmeye hazırlanıyor.
Belçika’nın, Avrupa Birliği’nde bir ilk olarak 1 Ocak 2025’te yürürlüğe koyduğu tek kullanımlık elektronik sigara (wegwerpvape) satış yasağı, ilk yılında yoğun denetimler ve artan kaçakçılıkla gündeme geldi. Federal Halk Sağlığı Servisi’nin (FOD Volksgezondheid) verilerine göre, 2025 boyunca gerçekleştirilen yaklaşık 2 bin 400 denetimde toplam 140 bin 19 adet kaçak vape ele geçirilirken, 18 mağaza kapatıldı.
2025: Denetimlerin Yoğunlaştığı Yıl
Federal ve yerel denetim ekipleri, Brüksel, Flaman ve Valon bölgelerinde marketler, benzin istasyonları, süpermarketler ve çevrim içi satış noktalarına yönelik kapsamlı baskınlar düzenledi. Denetimlerin yaklaşık 680’inde yasaklı ürün tespit edildi.
- Brüksel, ihlal oranının yüzde 60’a yaklaştığı en sorunlu bölge oldu. Agora Galerisi’nde yapılan operasyonda binlerce ürün ele geçirilirken, 6 mağaza savcılık kararıyla geçici olarak kapatıldı.
- Flaman Bölgesi’nde ise denetlenen işletmelerin yaklaşık beşte birinin yasağı ihlal ettiği belirlendi. Antwerpen, Leuven, Kortrijk ve Menen’de 8 mağazaya kapatma cezası verildi.
Yasaya aykırı satışlarda öngörülen ceza üst sınırı 120 bin euroya kadar çıkabilse de, uygulamada çoğunlukla 800 ila 1.000 euro arasında idari para cezası kesildiği belirtildi.
Yasağın Gerekçesi: Genç Sağlığı ve Çevre
Hükümet, yasağı iki temel gerekçeyle savunuyor:
Gençleri koruma: Sağlık Bakanı Frank Vandenbroucke, renkli, aromalı ve düşük fiyatlı tek kullanımlık vapelerin gençler arasında hızla yayılmasını “ciddi bir halk sağlığı tehdidi” olarak nitelendiriyor. Bu ürünlerin bazıları 5–6 euro gibi düşük fiyatlarla satılırken, 9 bin nefese kadar kullanım imkânı sunabiliyor.
Çevresel zarar: Şarj edilemeyen lityum piller, plastik ve kimyasallar içeren bu ürünlerin ortalama birkaç gün içinde çöpe atılması, ciddi bir elektronik atık sorununa yol açıyor.
Yan Etki: Karaborsa Büyüyor
Ancak yasak, talebi tamamen ortadan kaldırmak yerine yasadışı pazarı büyüttü. Vape perakendecileri federasyonu VapeBel, ülkede satılan elektronik sigaraların yaklaşık yüzde 50’sinin yasa dışı olduğunu açıkladı.
Federasyon Başkanı Felix Rijkers, “Yasaklar gençleri korumuyor, onları yaş kontrolü olmayan ve içeriği belirsiz ürünlere yönlendiriyor” uyarısında bulundu. Denetimsiz ürünlerde nikotin oranlarının etikete uymadığı, ağır metal içerebildiği ve düşük kaliteli piller nedeniyle patlama riski taşıdığı belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) okul temelli bir araştırması da, öğrencilerden toplanan cihazların büyük bölümünün yasa dışı olduğunu ortaya koydu.
Sıradaki Adım: Aroma Yasağı
Belçika hükümeti, düzenlemeleri daha da sıkılaştırmaya hazırlanıyor. Yüksek Sağlık Konseyi’nin tavsiyesi doğrultusunda, tütün aroması dışındaki tüm vape aromalarının yasaklanması planlanıyor. Sağlık Bakanı Vandenbroucke, bu düzenlemenin “mümkün olan en kısa sürede” hayata geçirilmesini istediklerini açıkladı.
Ayrıca Avrupa Birliği genelinde, elektronik sigaraları da kapsayacak asgari bir özel tüketim vergisi getirilmesi tartışılıyor. Amaç, özellikle gençler için bu ürünlerin cazibesini azaltmak.
Uzmanlar, Belçika örneğinin yalnızca yasakların yeterli olmadığını; etkin denetim, kamuoyu bilgilendirmesi ve uluslararası iş birliğinin birlikte yürütülmesi gerektiğini gösterdiğini vurguluyor. FOD Volksgezondheid, denetimlerin 2026 yılında da artırılarak süreceğini duyurdu.
Halil Uygun
