Doğu Flaman’da başörtüsü yasağı yeniden gündemde: 2026 hedefiyle eyalet meclisine geliyor
Teknik bir prosedür hatası nedeniyle yaz aylarında iptal edilen Doğu Flaman Eyaleti’ndeki başörtüsü yasağı, gerekli danışma süreçleri tamamlandıktan sonra yeniden meclis gündemine alındı. Eyalet yönetimi, düzenlemenin 2026–2027 eğitim yılında yürürlüğe girmesini hedefliyor.
Doğu Flaman’da başörtüsü yasağı yeniden gündemde: 2026 hedefiyle eyalet meclisine geliyor
Teknik bir prosedür hatası nedeniyle yaz aylarında iptal edilen Doğu Flaman Eyaleti’ndeki başörtüsü yasağı, gerekli danışma süreçleri tamamlandıktan sonra yeniden meclis gündemine alındı. Eyalet yönetimi, düzenlemenin 2026–2027 eğitim yılında yürürlüğe girmesini hedefliyor.
2026 Hedefiyle Eyalet Meclisinde Kritik Oylama
Doğu Flaman Eyaleti’nde devlet okullarında başörtüsünü yasaklamayı öngören düzenleme, yıllardır süren tarafsızlık ve din özgürlüğü tartışmalarının son halkası olarak yeniden meclis gündemine geliyor. Teknik gerekçeyle iptal edilen karar, bu kez düzeltilmiş prosedürle ve 2026 hedefiyle oylanacak.
Belçika’nın Doğu Flaman eyaletinde eyalete bağlı devlet okullarında başörtüsünü yasaklamayı öngören düzenleme, yalnızca son aylarda yaşanan bir gelişme değil; yaklaşık on yılı aşkın süredir Flaman Bölgesi’nde devam eden laiklik, tarafsızlık ve entegrasyon tartışmalarının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Hafta içinde yeniden Doğu Flaman Eyalet Meclisi gündemine gelecek olan düzenleme, Temmuz ayında prosedür hatası gerekçesiyle iptal edilmişti. Ancak kararın kökeni, hem Flaman eğitim sistemindeki yapısal farklılıklara hem de son yıllarda sertleşen siyasi iklime dayanıyor.
Başörtüsü Tartışmasının Flaman Bölgesi’ndeki Arka Planı
Belçika’da eğitim yetkisi büyük ölçüde topluluklara (Flaman, Valon, Alman) bırakılmış durumda. Flaman Bölgesi’nde ise eğitim sistemi üç ana kola ayrılıyor:
- GO! (Flaman Topluluk Eğitimi) – Resmi ve tarafsız eğitim
- Belediye ve il okulları
- Özel (çoğunlukla Katolik) okullar
GO! okullarında uzun süredir başörtüsü ve diğer dini semboller yasak. Buna karşın belediye, il ve özel okullarda bu konu okul yönetmeliklerine bırakılıyor. Bu durum, Flaman Bölgesi genelinde parçalı ve tutarsız bir uygulama ortaya çıkardı.
Doğu Flaman Eyaleti’ne bağlı okullar da bu gri alanda yer alıyor. Eyalet yönetimi, son yıllarda “tarafsızlık” ilkesini gerekçe göstererek GO! modeline yaklaşmak istedi.
Siyasi Zemin: Entegrasyon ve Tarafsızlık Söylemi
Başörtüsü yasağı fikri, özellikle N-VA’nın son yıllarda güçlendirdiği iki temel söylemle örtüşüyor:
- Kamusal alanda tarafsızlık
- Entegrasyonun görünür sembollerle test edilmesi
N-VA’ya göre okul, “nötr bir alan” olmalı ve dini semboller, özellikle genç yaşlarda, öğrenciler üzerinde toplumsal baskı yaratma riski taşıyor. Parti, bu görüşü CD&V ile yaptığı eyalet koalisyon anlaşmasına da dahil etti.
Ancak bu yaklaşım, özellikle Vooruit ve Groen tarafından,
“tarafsızlık adı altında belirli bir dini grubun hedef alınması” şeklinde eleştiriliyor.
2022 Kararı ve Koalisyon Krizi
Doğu Flaman Eyalet Meclisi, düzenlemeyi Nisan 2022’de oyladı. Oylama sürecinde dikkat çeken gelişme, koalisyon ortağı Vooruit’in son anda destekten çekilmesi oldu.
Buna rağmen karar, aşırı sağcı Vlaams Belang’ın oylarıyla kabul edildi. Bu durum, Flaman siyasetinde büyük yankı uyandırdı ve
“demokratik meşruiyet” tartışmalarını beraberinde getirdi.
Vooruit, daha sonra bu oylamayı,
“kırmızı çizgilerin aşılması” olarak nitelendirdi.
İptal Süreci: Hukuki Değil, Prosedürel
Muhalefetteki Groen Partisi, düzenlemeye karşı hukuki mücadele başlattı. Partiye göre:
- Okul konseyleri zamanında bilgilendirilmedi
- Görüş bildirme süreçleri eksik yürütüldü
- Meclis üyeleri tüm belgelere erişemedi
Dosya, denetim yetkisine sahip Flaman İçişleri Ajansı’na taşındı. Ajansın başındaki İçişleri Bakanı Hilde Crevits (CD&V), Temmuz ayında verdiği kararda önemli bir ayrım yaptı:
Eyaletin başörtüsü konusunda düzenleme yapma yetkisi vardır. Ancak bu karar, usulüne uygun şekilde alınmamıştır.
Bu nedenle karar içerik nedeniyle değil, prosedür ihlali nedeniyle iptal edildi.
Bugün Neredeyiz? 2026 Stratejisi
İptalin ardından Doğu Flaman Eyaleti yönetimi, eksik görülen danışma süreçlerini tamamladı.
Eyalet Birinci Milletvekili Kurt Moens (N-VA), bu kez daha uzun bir geçiş süresi öngörüldüğünü açıkladı.
Yeni hedef:
2026–2027 eğitim-öğretim yılı
Bu süre zarfında ailelerin, öğrencilerin ve okulların “uyum sağlaması” amaçlanıyor.
Kimler Etkilenecek?
Düzenleme yürürlüğe girerse:
- Eyalete bağlı okullarda okuyan yaklaşık 100 başörtülü öğrenci doğrudan etkilenecek
- Gent’teki Richtpunt kampüsü bu etkinin en yoğun hissedileceği okullardan biri
- Öğrenciler ya başörtüsünü çıkarmak ya da okul değiştirmek zorunda kalabilecek
Bu durum, eğitimde fiili ayrışma eleştirilerini yeniden gündeme getiriyor.
Daha Geniş Resim
Uzmanlara göre Doğu Flaman’daki bu dosya, sadece bir eyalet kararı değil;
- Flaman Bölgesi’nde İslam, görünürlük ve kamusal alan tartışmasının,
- Siyasette sağa kayışın,
- Ve “entegrasyonun sınırları” konusundaki toplumsal gerilimin bir yansıması.
Önümüzdeki günlerde yapılacak oylama, sadece bir yönetmeliği değil;
Flaman toplumunun çokkültürlülükle kurduğu ilişkiyi de test edecek.
Halil Uygun
