Belçika Anayasa Mahkemesi’nden Sığınma Yasalarına Fren: “İnsan Hakları İhlali Riski”
Belçika Anayasa Mahkemesi, Başbakan Bart De Wever liderliğindeki “Arizona koalisyonu” hükümetinin geçtiğimiz yaz yürürlüğe koyduğu bazı sığınma düzenlemelerini geçici olarak askıya aldı. Mahkeme, söz konusu düzenlemelerin Avrupa Birliği hukuku ve temel insan haklarıyla çelişebileceği gerekçesiyle uygulanmasını durdurdu.
Belçika Anayasa Mahkemesi’nden Sığınma Yasalarına Fren: “İnsan Hakları İhlali Riski”
Belçika Anayasa Mahkemesi, Başbakan Bart De Wever liderliğindeki “Arizona koalisyonu” hükümetinin geçtiğimiz yaz yürürlüğe koyduğu bazı sığınma düzenlemelerini geçici olarak askıya aldı. Mahkeme, söz konusu düzenlemelerin Avrupa Birliği hukuku ve temel insan haklarıyla çelişebileceği gerekçesiyle uygulanmasını durdurdu.
Karar, özellikle Fedasil’e başka bir AB ülkesinde sığınma hakkı elde etmiş kişilere maddi yardım sağlamama yetkisi tanıyan düzenleme ile tamamlayıcı koruma statüsündekiler için aile birleşimini zorlaştıran maddeleri kapsıyor. Mahkeme, bu kuralların uygulanmasının başvuru sahipleri açısından “onarılması güç ciddi zararlara” yol açabileceğini vurguladı.
Dosya Lüksemburg’a Taşındı
Mahkeme, Belçika yasalarının AB hukuku ile uyumlu olup olmadığının değerlendirilmesi için konuyu Court of Justice of the European Union’na (CJEU) taşıdı. Nihai karar, Lüksemburg’dan gelecek görüşün ardından verilecek.
Barınma Hakkına Kısıtlama Askıya Alındı
Geçen yaz kabul edilen düzenleme, daha önce Yunanistan gibi başka bir AB ülkesinde sığınma hakkı kazanmış kişilere Belçika’da barınma ve maddi yardım sağlanmamasına olanak tanıyordu. Mahkeme, özellikle koruma koşullarının yetersiz olduğu ülkelerden gelen kişiler açısından bu uygulamanın ciddi riskler doğurabileceğine dikkat çekti.
Ayrıca, Fedasil’in kapasite yetersizliği durumunda başvurulabilecek alternatif maddi yardım seçeneğinin tamamen kaldırılması da “temel haklara aykırı” bulunarak geçici olarak durduruldu.
Aile Birleşiminde Gelir ve Bekleme Şartı
İkinci düzenleme, mülteci statüsü alamayan ancak ülkelerine dönmeleri halinde “ciddi zarar” riski taşıdığı için tamamlayıcı koruma statüsü verilen kişilerin aile birleşimini zorlaştırıyordu.
Yeni kurallara göre bu kişilerin:
- Belçika’da en az iki yıl ikamet etmesi,
- Yüksek bir gelir şartını yerine getirmesi gerekiyordu.
Mahkeme, bu şartların özellikle hassas durumdaki aileler için ağır sonuçlar doğurabileceğine hükmetti.
Yemenli Aile Örneği
Kararda, Yemenli bir ailenin durumu örnek gösterildi. İç savaştan kaçarak Belçika’da tamamlayıcı koruma statüsü alan bir baba, eşini ve bir yaşındaki oğlunu yanına getirememişti. Mahkeme, ayrılığın bir buçuk yıldır sürdüğünü ve çocuğun babasız büyüme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek bunun “onarılması güç zarar” teşkil edebileceğini kaydetti.
Ailenin avukatı Annelies Nachtergaele, yeni gelir şartlarının “gerçekçi olmayan” düzeyde olduğunu savundu.
Sivil Toplumdan Destek
Karar, aralarında Vluchtelingenwerk Vlaanderen’in de bulunduğu 25 sivil toplum kuruluşu tarafından memnuniyetle karşılandı. Kuruluş adına konuşan Thomas Willekens, kararın “sahada aylardır gözlemlenen mağduriyetleri teyit ettiğini” söyledi.
Başvuruyu yapan avukatlardan Matthieu Lys (Alter Égaux) ise kararı “federal hükümete güçlü bir hukuki mesaj” olarak değerlendirdi.
Bakan Van Bossuyt: “Geçici Bir Askıya Alma”
Göç ve İltica Bakanı Anneleen Van Bossuyt (N-VA), kararın nihai bir iptal değil, geçici bir askıya alma olduğuna dikkat çekti. Van Bossuyt, Belçika mevzuatının Avrupa içtihatlarıyla uyumlu olduğuna inandıklarını belirtti.
Bakan ayrıca, Haziran 2026’da yürürlüğe girecek AB Göç ve İltica Paktı’nın mevcut düzenlemeleri desteklediğini savundu.
Anayasa Mahkemesi, Avrupa Adalet Divanı’nın görüşünü aldıktan sonra askıya alınan maddelerin kalıcı olarak iptal edilip edilmeyeceğine karar verecek. Bu süreç, hükümetin “tarihin en sıkı göç politikası” söyleminin geleceği açısından kritik önem taşıyor.
Halil Uygun
